anotemy
Zaloguj się
Wypróbuj za darmo
Matura z biologii 2015, zadanie 6: Diagnostyka i profilaktyka zakażenia HBV – odpowiedzi i wyjaśnienie
6.1: 1 – P, 2 – F, 3 – F. 6.2: metoda II (przeciwciała po przebyciu zakażenia) lub dopuszczalnie III (PCR resztkowego DNA). 6.3: metoda III/PCR, ponieważ namnaża śladowe ilości DNA i pozwala określić typ wirusa.
O czym jest zadanie 6?
Wstęp dotyczy wirusa HBV, który przenosi się przez krew i płyny ustrojowe, namnaża się w wątrobie i może przyczyniać się do raka wątroby. Zakażenie bywa bezobjawowe, a po wyleczeniu pojawia się odporność; wirus występuje w kilku typach. Opisano szczepienia zalecane przez WHO oraz trzy metody diagnostyczne: wykrywanie antygenów, wykrywanie przeciwciał i PCR.
Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 7 · zasady oceniania CKE.
Zadanie 6.1 (0–1 pkt)
Oceń, czy sformułowane przez uczniów hasła propagujące szczepienia przeciw HBV zawierają informacje prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
Należy zaszczepić się przeciw HBV, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu B. 1. P F
Należy zaszczepić się przeciw HBV w celu zabezpieczenia się przed wniknięciem wirusa HBV do organizmu. 2. P F
Należy zaszczepić się przeciw HBV, ponieważ dzięki temu uniknie się zachorowania na raka wątroby. 3. P F
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: 1 – P, 2 – F, 3 – F
Szczepienie przygotowuje układ odpornościowy do reakcji na HBV, więc zmniejsza ryzyko zachorowania na WZW B. Nie tworzy jednak bariery, która nie wpuści wirusa do organizmu, dlatego hasło 2 jest fałszywe. Szczepienie zmniejsza ryzyko raka wątroby związanego z HBV, ale nie daje gwarancji, że rak nigdy nie wystąpi, więc hasło 3 jest fałszywe.
Punktacja: Punkt przyznaje się tylko za wszystkie trzy poprawne oceny; błędna ocena któregokolwiek hasła lub brak odpowiedzi daje 0 p.
Zadanie 6.2 (0–1 pkt)
Określ, za pomocą której metody diagnostycznej (I–III) można stwierdzić, że osoba zdrowa, która nie była szczepiona przeciw HBV, w przeszłości przeszła wirusowe zapalenie wątroby typu B. Odpowiedź uzasadnij.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Metoda II – wykrywa przeciwciała powstałe po przebytym zakażeniu HBV; dopuszczalna jest też metoda III, jeśli uzasadni się wykrywanie resztkowego DNA wirusa przez PCR.
Osoba nie szczepiona, która przeszła zakażenie, ma we krwi przeciwciała przeciw HBV, a metoda II je wykrywa. Metoda I służy raczej do wykrywania aktualnie obecnych antygenów wirusa. Key dopuszcza również PCR, ponieważ po wyleczeniu mogą pozostawać śladowe ilości DNA wirusa.
Punktacja: Punkt jest za wybór metody II z uzasadnieniem o przeciwciałach po zakażeniu albo za wybór metody III z uzasadnieniem o resztkowym DNA i PCR; sam wybór bez poprawnego uzasadnienia nie wystarcza.
Zadanie 6.3 (0–1 pkt)
Podaj, którą metodę (I–III) należy zastosować, aby można było z największą dokładnością określić typ wirusa HBV, który w badanej próbce krwi znajduje się w bardzo małej ilości. Odpowiedź uzasadnij.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Metoda III (PCR) – namnaża śladowe ilości DNA wirusa, co umożliwia analizę i określenie typu HBV.
W próbce jest bardzo mało wirusa, więc bez amplifikacji trudno go wykryć i scharakteryzować. PCR powiela fragmenty DNA, a następnie można je sekwencjonować lub genotypować. Metody serologiczne nie pozwalają tak dokładnie rozróżnić typu wirusa.
Punktacja: Punkt jest za podanie metody PCR i uzasadnienie uwzględniające namnożenie niewielkiej ilości materiału genetycznego oraz możliwość analizy lub genotypowania; odpowiedź bez tego elementu nie spełnia wymagań.
Najczęstsze błędy w zadaniu 6
- Uznawanie szczepienia za gwarancję, że nigdy nie zachoruje się na raka wątroby.
- Mylenie metody wykrywającej antygeny z metodą wykrywającą przeciwciała.
- Wybór metody I dla przebytego zakażenia zamiast metody II lub pomijanie roli PCR w namnażaniu śladowych ilości DNA.
Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2015, poziom rozszerzony (w maju 2015). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy. Modele 3D: ciało: BodyParts3D © DBCLS (CC BY-SA 2.1 JP), Z-Anatomy / Écorché (CC BY-SA 4.0).