Matura z biologii 2016, zadanie 16: Antagonistyczne działanie insuliny i glukagonu – odpowiedzi i wyjaśnienie

Insulina jest wydzielana przez trzustkę przy wysokim poziomie glukozy i obniża go, działając głównie na wątrobę. Glukagon jest wydzielany przez trzustkę przy niskim poziomie glukozy i podnosi go, działając na wątrobę.

O czym jest zadanie 16?

Zadanie dotyczy schematu regulacji stężenia glukozy we krwi przez insulinę i glukagon. Trzeba wybrać właściwe narządy oraz właściwe poziomy glukozy, aby przedstawiony mechanizm był poprawny.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 16 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 16 (0–1 pkt)

Na schemacie ilustrującym mechanizm antagonistycznego działania insuliny i glukagonu
podkreśl właściwe nazwy narządów (trzustka albo wątroba) oraz właściwe określenia
poziomu glukozy we krwi (niski albo wysoki), tak aby powstał poprawny schemat.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Narząd wydzielający hormony: trzustka; narząd docelowy: wątroba. Przy insulinie poziom glukozy jest wysoki przed działaniem i niski po; przy glukagonie odwrotnie: niski przed i wysoki po.

Insulina powstaje w komórkach beta trzustki, gdy stężenie glukozy we krwi jest wysokie. Zwiększa ona wychwyt glukozy i jej magazynowanie, m.in. w wątrobie, więc poziom glukozy się obniża. Glukagon powstaje w komórkach alfa trzustki przy niskim poziomie glukozy i pobudza wątrobę do uwalniania glukozy, przez co poziom glukozy wzrasta. Wątroba jest narządem docelowym, a nie miejscem wydzielania tych hormonów.

wątroba w modelu 3D anotemy · obróć w 3D

Punktacja: Punkt jest za podkreślenie wszystkich właściwych nazw narządów oraz obu właściwych poziomów glukozy. Egzaminator nie przyzna punktu, jeśli choć jedno podkreślenie będzie błędne lub jeśli uczeń zaznaczy tylko część schematu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 16

Uczniowie mylą trzustkę z wątrobą i wskazują wątrobę jako miejsce wydzielania insuliny lub glukagonu.
Odwracają poziomy glukozy, np. przypisują insulinie niski poziom glukozy, a glukagonowi wysoki.
Podkreślają tylko jeden hormon lub tylko jeden poziom glukozy, zamiast uzupełnić cały schemat.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2016, poziom rozszerzony (w maju 2016). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy. Modele 3D: ciało: BodyParts3D © DBCLS (CC BY-SA 2.1 JP), Z-Anatomy / Écorché (CC BY-SA 4.0).