Matura z biologii 2016, zadanie 5: Wpływ nasłonecznienia na wielkość liści bzu – odpowiedzi i wyjaśnienie

Problem badawczy: czy nasłonecznienie wpływa na długość i szerokość liści bzu czarnego. Wniosek: liście bzu czarnego na stanowisku nasłonecznionym są mniejsze niż na stanowisku zacienionym.

O czym jest zadanie 5?

Zadanie opisuje obserwację liści bzu czarnego rosnącego w dwóch miejscach: na skraju lasu, gdzie jest więcej światła, oraz w zacienionym podszycie. Uczniowie zmierzyli długość i szerokość liści, a wyniki zebrali w tabeli. Na tej podstawie trzeba sformułować problem badawczy i wniosek.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 5 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 5.1 (0–1 pkt)

Sformułuj problem badawczy tej obserwacji.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Czy nasłonecznienie stanowiska wpływa na długość i szerokość liści bzu czarnego?

Problem badawczy musi wynikać z porównania dwóch stanowisk różniących się dostępem światła. Trzeba w nim uwzględnić badaną cechę, czyli wielkość liści, najlepiej długość i szerokość. Nazwa gatunku powinna pojawić się przynajmniej raz w problemie albo we wniosku.

Punktacja: Punkt jest za problem, który łączy wielkość lub oba wymiary liści z różnicą nasłonecznienia stanowisk. Egzaminator nie uzna problemu odnoszącego się tylko do jednego wymiaru liścia.

Zadanie 5.2 (0–1 pkt)

Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników obserwacji.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Bez czarny rosnący na stanowisku nasłonecznionym ma mniejsze liście, zarówno krótsze, jak i węższe, niż bez czarny rosnący na stanowisku zacienionym.

W tabeli średnia długość i szerokość liści są większe na stanowisku zacienionym. Wniosek powinien więc mówić o różnicy między stanowiskami u badanego gatunku. Nie należy formułować ogólnej zależności typu „im więcej światła, tym mniejsze liście”.

Punktacja: Punkt jest za wniosek odnoszący się do wyników na obu stanowiskach lub do wpływu nasłonecznienia na wielkość liści bzu czarnego. Nie uznaje się ogólnej zależności monotonicznej ani wniosku bez odniesienia do badanego gatunku, jeśli nazwa nie została podana w problemie.

Najczęstsze błędy w zadaniu 5

Formułowanie problemu badawczego tylko o długości albo tylko o szerokości liści.
Pisanie hipotezy zamiast problemu badawczego albo pomijanie różnicy w nasłonecznieniu stanowisk.
Wniosek w postaci ogólnej zależności „im więcej światła, tym mniejsze liście” zamiast odniesienia do bzu czarnego i wyników obu stanowisk.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2016, poziom rozszerzony (w maju 2016). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.