Matura z biologii 2017, zadanie 4: Allelopatia perzu wobec kiełkowania nasion grochu – odpowiedzi i wyjaśnienie

Problem badawczy dotyczy wpływu substancji wydzielanych przez kłącza perzu na kiełkowanie nasion grochu. Wniosek: substancje te opóźniają kiełkowanie grochu, czyli działają allelopatycznie ujemnie, ale nie obniżają końcowej zdolności kiełkowania.

O czym jest zadanie 4?

W zadaniu opisano doświadczenie, w którym nasiona grochu podlewano wodą po moczeniu kłączy perzu albo zwykłą wodą wodociągową. Przez kolejne dni liczono wykiełkowane nasiona, aby sprawdzić, czy substancje pochodzące z perzu wpływają na kiełkowanie grochu.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 6 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 4.1 (0–1 pkt)

Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Czy substancje wydzielane przez kłącza perzu wpływają na kiełkowanie nasion grochu?

Problem badawczy musi wiązać perz i groch oraz dotyczyć kiełkowania nasion grochu. W doświadczeniu porównuje się efekt wody po moczeniu kłączy perzu z efektem zwykłej wody, więc pytanie dotyczy wpływu substancji pochodzących z perzu. Nie należy z góry zakładać, że są to allelopatiny, bo ich działanie ma dopiero wykazać doświadczenie.

Punktacja: Punkt jest za problem uwzględniający oba gatunki oraz wpływ substancji z kłączy perzu na kiełkowanie grochu; nie uznaje się pytań ogólnych ani takich, które z góry zakładają istnienie allelopatin w wyciągu z perzu.

Zadanie 4.2 (0–1 pkt)

Sformułuj wniosek na podstawie wyników doświadczenia.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Substancje wydzielane przez kłącza perzu opóźniają kiełkowanie nasion grochu, działając allelopatycznie ujemnie na szybkość kiełkowania, ale nie obniżają końcowej zdolności kiełkowania.

W początkowych dniach w zestawie z wodą po perzu wykiełkowało wyraźnie mniej nasion niż w zestawie kontrolnym. W dziewiątym dniu liczby są już prawie takie same, więc substancje z perzu spowalniają kiełkowanie, ale nie zmniejszają ostatecznie liczby nasion, które mogą wykiełkować.

Punktacja: Punkt jest za wniosek o ujemnym allelopatycznym wpływie substancji z perzu na kiełkowanie lub szybkość kiełkowania grochu albo o braku wpływu na końcową zdolność kiełkowania; nie uznaje się samego opisu wyników ani zbyt ogólnego stwierdzenia, że perz „wpływa” na groch.

Najczęstsze błędy w zadaniu 4

  • Formułowanie problemu zbyt ogólnie, np. „wpływ perzu na groch”, bez odniesienia do substancji z kłączy i kiełkowania.
  • Zakładanie z góry, że substancje z perzu to allelopatiny, zamiast sprawdzenia ich działania w doświadczeniu.
  • Podawanie we wniosku tylko opisu wyników, np. „w pierwszym zestawie wykiełkowało mniej nasion”, bez wyciągnięcia zależności.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony (w maju 2017). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.

Cytuj: anotemy. „Matura z biologii 2017, zadanie 4: Allelopatia perzu wobec kiełkowania nasion grochu – odpowiedzi i wyjaśnienie”. Aktualizacja 2026-10-27. https://anotemy.com/matura/biologia/2017/zadanie-4