Matura z biologii 2020, zadanie 20: Bakterie jelitowe: mutualizm i witamina K – odpowiedzi i wyjaśnienie

20.1: to mutualizm, bo korzyść mają obie strony. 20.2: bakterie jelitowe dostarczają witaminę K.

O czym jest zadanie 20?

Wstęp opisuje różnorodny mikrobiom jelita i podaje, że Bacteroides thetaiotaomicron ma geny pozwalające wytwarzać człowiekowi potrzebne związki, m.in. witaminy. Bakteria wydziela też sygnały wpływające na komórki gospodarza: pobudza tworzenie naczyń i produkcję substancji zwalczających konkurencyjne bakterie, na które sama nie jest wrażliwa.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 21 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 20.1 (0–1 pkt)

Określ, czy bakteria Bacteroides thetaiotaomicron jest dla człowieka komensalem, czy – gatunkiem mutualistycznym. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych informacji.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: gatunek mutualistyczny

W mutualizmie oba gatunki odnoszą korzyść. Człowiek zyskuje substancje odżywcze/witaminy i sygnały sprzyjające wchłanianiu, a bakteria ma siedlisko i pokarm oraz mniejszą konkurencję dzięki substancjom antybakteryjnym wytwarzanym przez gospodarza.

Punktacja: Punkt za nazwanie bakterii mutualistą i uzasadnienie korzyścią dla człowieka oraz dla bakterii; nie uznaje się odpowiedzi komensalnej, jednostronnej lub opartej tylko na definicji.

Zadanie 20.2 (0–1 pkt)

Wybierz spośród wymienionych witamin i podkreśl tę, którą organizm człowieka pozyskuje również dzięki wytwarzaniu jej przez bakterie jelitowe.
witamina A
witamina C
witamina D3
witamina K

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: witamina K

Witamina K jest syntetyzowana przez bakterie jelitowe i częściowo wchłaniana, więc organizm może ją pozyskiwać także tą drogą. Pozostałe wymienione witaminy pochodzą głównie z diety lub są wytwarzane w skórze (D3), a nie z bakterii jelitowych.

Punktacja: Punkt tylko za podkreślenie witaminy K; inne witaminy lub brak wyboru nie dają punktu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 20

Uznanie bakterii za komensala, bo nie szkodzi człowiekowi.
Podanie korzyści tylko dla człowieka albo tylko dla bakterii.
Ogólne stwierdzenie o bakteriach jelitowych bez odniesienia do Bacteroides thetaiotaomicron.
Wybór witaminy D3, bo kojarzy się z jelitami i wchłanianiem.
Zaznaczenie więcej niż jednej witaminy.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2020, poziom rozszerzony (w maju 2020). Wstęp CKE opracowała na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.