Matura z biologii 2026, zadanie 11: Potencjał czynnościowy neuronu – odpowiedzi i wyjaśnienie

Stymulacja zwiększa przepuszczalność dla Na+, co prowadzi do depolaryzacji. Oba stwierdzenia dotyczące kanałów potasowych są prawdziwe.

O czym jest zadanie 11?

Wstęp opisuje, jak zmiana przepuszczalności błony neuronu dla jonów sodu i potasu prowadzi do powstania potencjału czynnościowego. Na wykresie pokazano zależność czasową potencjału błonowego oraz przepuszczalności dla obu jonów.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 15 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 11.1 (0–1 pkt)

Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Stymulacja neuronu jest przyczyną A B przepuszczalności błony komórkowej dla Na+, co prowadzi do C D błony komórkowej.
A. wzrostu C. hiperpolaryzacji
B. spadku D. depolaryzacji
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: A i D

Pod wpływem stymulacji otwierają się kanały sodowe, co zwiększa przepuszczalność błony dla jonów Na+. Jony Na+ napływają do wnętrza komórki, zmieniając potencjał błonowy z ujemnego na dodatni – jest to depolaryzacja.

Punktacja: Punkt przyznaje się za wybranie obu poprawnych liter (A i D); każda inna kombinacja daje 0 punktów.

Zadanie 11.2 (0–1 pkt)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących powstawania potencjału czynnościowego. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Kanały potasowe otwierają się po kanałach sodowych, dzięki czemu jony K+ wypływają z komórki. P F
2. Podczas czynności neuronu kanały potasowe pozostają otwarte dłużej niż kanały sodowe. P F
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: PP (oba stwierdzenia prawdziwe)

Kanały sodowe otwierają się natychmiast po depolaryzacji, a kanały potasowe z pewnym opóźnieniem – dzięki temu jony K+ wypływają, repolaryzując błonę. Kanały potasowe zamykają się wolniej, co powoduje przejściową hiperpolaryzację (okres refrakcji).

Punktacja: Punkt za zaznaczenie obu stwierdzeń jako prawdziwe (P, P); zaznaczenie choć jednego błędnie skutkuje 0 punktami.

Najczęstsze błędy w zadaniu 11

  • Uczniowie mylą kolejność otwierania kanałów – często sądzą, że kanały potasowe otwierają się jako pierwsze.
  • Błędnie interpretują kierunek przepływu jonów K+ – myślą, że jony potasu napływają do komórki podczas repolaryzacji.
  • Nie uwzględniają, że kanały potasowe pozostają otwarte dłużej, co prowadzi do hiperpolaryzacji, a nie tylko powrotu do potencjału spoczynkowego.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2026, poziom rozszerzony (8 maja 2026). Wstęp CKE opracowała na podstawie: D.D. Chiras, Human Biology, Burlington 2019.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.