Matura z biologii 2015, zadanie 3: Zmiany fizjologiczne podczas wysiłku fizycznego – odpowiedzi i wyjaśnienie

Trafne są przypisania 1 i 3, a błędne jest 2. Odpowiedź: 1 – T, 2 – N, 3 – T.

O czym jest zadanie 3?

Wstęp opisuje, że podczas wysiłku mięśnie potrzebują więcej glukozy, kwasów tłuszczowych i tlenu, a organizm musi usuwać ciepło oraz produkty przemiany materii. Dzięki zmianom w pracy komórek, narządów i układów możliwe są m.in. rozszerzenie naczyń skóry, szybszy oddech i większy wychwyt substratów przez mięśnie. Polecenie sprawdza, czy te zmiany trafnie przypisano do opisanych procesów.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 3 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 3 (0–1 pkt)

Podczas wysiłku fizycznego w organizmie człowieka zachodzą takie procesy fizjologiczne, jak: zwiększone zaopatrywanie pracujących mięśni w glukozę, kwasy tłuszczowe i tlen, eliminowanie nadmiaru ciepła z organizmu, usuwanie z mięśni produktów przemiany materii, np. kwasu mlekowego i CO2. Procesy te możliwe są dzięki zmianom w pracy komórek, narządów i układów. Przykłady takich zmian (I–III) przedstawiono poniżej.
I. rozszerzenie naczyń krwionośnych w skórze
II. większa częstotliwość i pogłębienie oddechów
III. nasilone wychwytywanie glukozy i wolnych kwasów tłuszczowych z krwi przez włókna mięśniowe
Oceń, czy w tabeli trafnie przyporządkowano zmiany w pracy komórek, narządów i układów (I–III) do procesów fizjologicznych człowieka wykonującego pracę fizyczną w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej. Zaznacz T (tak), jeśli przyporządkowanie jest prawidłowe, albo N (nie) – jeśli jest nieprawidłowe.
1. Eliminowanie nadmiaru ciepła z organizmu jest ułatwione dzięki I i II.
T
N
2. Usuwanie produktów przemiany materii, np. kwasu mlekowego i CO2, z włókien mięśniowych do krwi jest możliwe dzięki I i III.
T
N
3. Zaopatrzenie pracujących włókien mięśniowych w odpowiednią ilość substratów oddychania tlenowego jest możliwe dzięki II i III.
T
N

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1 – T, 2 – N, 3 – T

Rozszerzenie naczyń skóry (I) zwiększa oddawanie ciepła, a szybszy i głębszy oddech (II) również pomaga w jego eliminacji, więc 1 jest prawdziwe. Usuwanie kwasu mlekowego i CO2 z mięśni do krwi nie wynika z rozszerzenia naczyń skóry ani z większego wychwytu glukozy i kwasów tłuszczowych, dlatego 2 jest fałszywe. Większa wentylacja (II) dostarcza więcej tlenu, a nasilony wychwyt substratów (III) zwiększa dostępność glukozy i kwasów tłuszczowych, co razem wspomaga oddychanie tlenowe, więc 3 jest prawdziwe.

Punktacja: Punkt przyznaje się tylko wtedy, gdy wszystkie trzy oceny są poprawne; każda błędna ocena lub brak odpowiedzi daje 0 p.

Najczęstsze błędy w zadaniu 3

Mylenie rozszerzenia naczyń skóry z rozszerzeniem naczyń w mięśniach i przypisywanie mu usuwania kwasu mlekowego.
Sądzienie, że zwiększona wentylacja bezpośrednio usuwa kwas mlekowy z mięśni, a nie wspiera głównie wymianę gazową.
Traktowanie wychwytu glukozy i kwasów tłuszczowych jako procesu usuwania produktów przemiany materii z mięśni.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2015, poziom rozszerzony (w maju 2015). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.