Matura z biologii 2015, zadanie 2: Transport białek przez siateczkę i aparat Golgiego – odpowiedzi i wyjaśnienie

Radioaktywność szorstkiej siateczki rośnie dzięki syntezie białek ze znakowanych aminokwasów, a spada wskutek przekazania ich do Golgiego. W aparacie Golgiego rośnie przez napływ białek, a spada przez ich pakowanie do pęcherzyków i wydzielanie.

O czym jest zadanie 2?

Doświadczenie dotyczyło komórek trzustki, którym podano radioaktywne aminokwasy, i śledzenia, gdzie pojawia się znakowane białko. Obserwowano kolejno szorstką siateczkę śródplazmatyczną, aparat Golgiego i pęcherzyki zmierzające do błony komórkowej. Na tej podstawie trzeba wyjaśnić zmiany radioaktywności tych organelli.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 3 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 2 (0–2 pkt)

Wyjaśnij, dlaczego radioaktywność szorstkiej siateczki śródplazmatycznej najpierw rośnie, a potem maleje, oraz analogicznie dla aparatu Golgiego, uwzględniając funkcje tych struktur. Pełna treść: arkusz CKE, s. 3.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Szorstka siateczka: wzrost radioaktywności wynika z syntezy białek z radioaktywnych aminokwasów na rybosomach; spadek z transportu tych białek do aparatu Golgiego. Aparat Golgiego: wzrost to napływ i gromadzenie znakowanych białek z siateczki; spadek to ich pakowanie i transport w pęcherzykach do błony komórkowej.

Radioaktywne aminokwasy są wbudowywane w nowe białka podczas translacji przy szorstkiej siateczce, więc sygnał tam rośnie. Następnie białka są przenoszone do aparatu Golgiego, gdzie są modyfikowane i sortowane, dlatego sygnał siateczki maleje, a Golgiego rośnie. Później pęcherzyki wydzielnicze odłączają się od Golgiego i wędrują do błony, co obniża sygnał w Golgim.

Punktacja: 2 p. za poprawne wyjaśnienie wzrostu i spadku radioaktywności obu organelli z uwzględnieniem syntezy białek w siateczce oraz transportu i wydzielania przez Golgi; 1 p. tylko za jedno organellum; ogólniki bez funkcji lub brak odpowiedzi nie dają punktu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 2

Uczniowie piszą tylko, że białka „przechodzą” przez organelle, bez wskazania syntezy w siateczce i wydzielania z Golgiego.
Mylą wzrost sygnału z rozpadem białek lub z napływem aminokwasów bezpośrednio do Golgiego.
Pomijają, że spadek radioaktywności Golgiego wynika z transportu w pęcherzykach do błony komórkowej.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2015, poziom rozszerzony (w maju 2015). Wstęp CKE opracowała na podstawie: L. Kłyszejko-Stefanowicz, Cytobiochemia, Warszawa 2002.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.