Matura z biologii 2017, zadanie 11: Wzór zębowy i funkcja zębów trzonowych – odpowiedzi i wyjaśnienie

W uzębieniu mlecznym nie występują przedtrzonowce, a trzonowce są tylko dwa na połowę łuku. Zęby trzonowe są duże i mają guzki lub wgłębienia, dzięki czemu rozcierają pokarm.

O czym jest zadanie 11?

Zadanie dotyczy zapisu wzoru zębowego człowieka oraz zależności między budową zębów trzonowych a ich rolą w układzie pokarmowym. Wstęp podaje, że stałe uzębienie człowieka liczy 32 zęby, a mleczne nie ma przedtrzonowców ani ostatnich trzonowców. Rysunek pokazuje rozmieszczenie zębów stałych w żuchwie i wzór zębowy.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 13 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 11.1 (0–1 pkt)

Na podstawie przedstawionych informacji zapisz poniżej wzór zębowy uzębienia mlecznego człowieka.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Np. I 2/2, C 1/1, P 0/0, M 2/2; dopuszczalny zapis: 2 1 0 2 / 2 1 0 2.

W uzębieniu mlecznym nie ma zębów przedtrzonowych, więc ich liczba w zapisie wynosi zero. Brakuje także ostatniego zęba trzonowego, czyli zęba mądrości, dlatego trzonowce są tylko dwa w połowie łuku. Siekacze i kły mają taki sam układ jak w uzębieniu stałym.

Punktacja: Punkt przyznaje się za poprawny wzór obejmujący wszystkie rodzaje zębów i ich liczbę; nie uznaje się zapisu z przedtrzonowcami ani z większą liczbą trzonowców.

Zadanie 11.2 (0–1 pkt)

Wykaż związek budowy zębów trzonowych człowieka z ich funkcją. W odpowiedzi uwzględnij widoczne na rysunku dwie cechy budowy tych zębów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Zęby trzonowe są duże i mają na powierzchni guzki lub wgłębienia, co umożliwia rozcieranie pokarmu.

Duża powierzchnia żująca zwiększa kontakt z pokarmem, a guzki i wgłębienia ułatwiają jego rozdrabnianie. Takie cechy budowy są związane z rozcieraniem, a nie z chwytaniem czy przecinaniem pokarmu.

Punktacja: Punkt przyznaje się za powiązanie dwóch cech budowy — dużych rozmiarów i ukształtowania powierzchni — z rozcieraniem pokarmu; nie uznaje się odpowiedzi, że zęby trzonowe są płaskie lub spłaszczone.

Najczęstsze błędy w zadaniu 11

Dopisywanie zębów przedtrzonowych do wzoru uzębienia mlecznego.
Uwzględnianie zębów mądrości w uzębieniu mlecznym.
Opis zębów trzonowych jako płaskich lub podanie tylko ogólnej funkcji żucia bez dwóch cech budowy.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony (w maju 2017). Wstęp CKE opracowała na podstawie: http://en.wikipedia.org. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.