Matura z biologii 2017, zadanie 20: Grochodrzew jako inwazyjny gatunek drzewa – odpowiedzi i wyjaśnienie

W 20.1 chodzi o przesuszanie i użyźnianie gleby przez grochodrzew, co wypiera gatunki leśne lub sprzyja gatunkom azotolubnym. W 20.2 należy podać dwie cechy z tekstu, np. symbiozę z bakteriami brodawkowymi i silny system korzeniowy.

O czym jest zadanie 20?

Tekst przedstawia grochodrzew jako obcy, inwazyjny gatunek drzewa, który łatwo rozprzestrzenia się poza nasadzeniami. Ma silny system korzeniowy i żyje w symbiozie z bakteriami brodawkowymi, przez co zmienia warunki glebowe. Bywa cenny w parkach i rekultywacji, ale w lasach chronionych powinien być zwalczany.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 20 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 20.1 (0–1 pkt)

Wyjaśnij, dlaczego grochodrzew stanowi zagrożenie dla składu gatunkowego zbiorowisk roślinnych w ekosystemach leśnych na terenach chronionych. W odpowiedzi uwzględnij wpływ tego gatunku na warunki glebowe.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Silny system korzeniowy przesusza glebę, a symbioza z bakteriami brodawkowymi wzbogaca ją w azot. Zmienia to warunki siedliskowe: gatunki leśne ustępują, a mogą wkraczać gatunki azotolubne lub odporne na suszę.

Grochodrzew pobiera dużo wody z głębszych warstw, więc konkurencja o wodę rośnie. Dodatkowo azot z symbiozy użyźnia powierzchnię gleby. W efekcie jedne gatunki tracą odpowiednie siedlisko, a inne zyskują przewagę, co zmienia skład zbiorowiska.

Punktacja: Punkt za wskazanie zmiany wilgotności lub żyzności gleby i jej skutku dla składu gatunkowego; bez tego, np. samo stwierdzenie, że jest inwazyjny lub konkuruje, nie wystarcza.

Zadanie 20.2 (0–1 pkt)

Na podstawie tekstu wymień dwie cechy grochodrzewu decydujące o tym, że jest on wykorzystywany do rekultywacji gleb na terenach pogórniczych.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Np. symbioza z bakteriami brodawkowymi, dzięki której wzbogaca glebę w azot, oraz szeroki i silny system korzeniowy.

Rekultywacja terenów pogórniczych wymaga poprawy ubogiego podłoża i jego stabilizacji. Bakterie brodawkowe wiążą azot, więc gleba staje się żyźniejsza. Silne korzenie stabilizują podłoże i pomagają przetrwać w trudnych warunkach.

Punktacja: Punkt za dwie niezależne cechy wymienione w tekście i związane z rekultywacją; jedna cecha, cechy spoza tekstu lub powtórzenie tej samej właściwości nie dają punktu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 20

Uczniowie podają tylko jedną cechę albo dwie nazwy tej samej właściwości.
W 20.1 opisują konkurencję o światło, pomijając wpływ na glebę.
W 20.1 zapominają o skutku dla składu gatunkowego.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony (w maju 2017). Wstęp CKE opracowała na podstawie: http://www.ekologia.pl. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.