Matura z biologii 2018, zadanie 21: Bogactwo gatunkowe płazów i gadów na wyspach – odpowiedzi i wyjaśnienie

Większa powierzchnia wyspy wiąże się z większą liczbą gatunków płazów i gadów. Wszystkie trzy stwierdzenia w zadaniu 21.2 są prawdziwe.

O czym jest zadanie 21?

Zadanie opiera się na wykresie przedstawiającym liczbę gatunków płazów i gadów na wybranych wyspach Karaibów w zależności od powierzchni wyspy. Wyspy różnią się znacznie wielkością, od małych po duże. Uczeń ma wyciągnąć wniosek oraz ocenić prawdziwość stwierdzeń o czynnikach kształtujących różnorodność gatunkową na wyspach.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 25 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 21.1 (0–1 pkt)

Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Bogactwo gatunkowe płazów i gadów rośnie wraz ze zwiększaniem się powierzchni wyspy.

Na wykresie małe wyspy, takie jak Redonda czy Saba, mają niewiele gatunków, a duże, jak Kuba czy Haiti, znacznie więcej. Porównanie punktów pokazuje, że liczba gatunków zależy od wielkości wyspy. Nie można jednak mówić o wprost proporcjonalnej zależności, bo obie osie są logarytmiczne.

Punktacja: Punkt przyznaje się za wniosek łączący powierzchnię wyspy z liczbą lub różnorodnością gatunkową płazów i gadów. Nie uznaje się odpowiedzi ogólnych ani stwierdzenia, że zależność jest wprost proporcjonalna.

Zadanie 21.2 (0–1 pkt)

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące czynników wpływających na różnorodność gatunkową zwierząt na wyspach są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Na wyspie różnorodność gatunkowa zwierząt rośnie wraz ze wzrostem różnorodności siedlisk. P F
2. Pojawienie się nowych gatunków na wyspie jest konsekwencją dwóch zjawisk: imigracji oraz specjacji. P F
3. W okresie zasiedlania nowo powstałej wyspy przez organizmy tempo wzrostu różnorodności gatunkowej zależy od odległości wyspy od kontynentów. P F

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1 – P, 2 – P, 3 – P.

Więcej typów siedlisk pozwala utrzymać się większej liczbie gatunków, więc pierwsze stwierdzenie jest prawdziwe. Nowe gatunki na wyspie mogą pojawiać się przez napływ z zewnątrz oraz przez ewolucję w izolacji, czyli imigrację i specjację. Przy zasiedlaniu nowej wyspy odległość od źródła organizmów wpływa na szansę i tempo kolonizacji, dlatego trzecie stwierdzenie również jest prawdziwe.

Punktacja: Punkt przyznaje się tylko wtedy, gdy wszystkie trzy oceny są poprawne: P, P, P. Każda inna kombinacja lub brak odpowiedzi daje 0 punktów.

Najczęstsze błędy w zadaniu 21

Uznanie zależności za wprost proporcjonalną, mimo że skale na wykresie są logarytmiczne.
Pominięcie w wniosku, że chodzi jednocześnie o płazy i gady, albo podanie tylko ogólnego stwierdzenia o różnorodności.
Błędna ocena trzeciego stwierdzenia i uznanie, że odległość od kontynentu nie ma znaczenia dla zasiedlania wyspy.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2018, poziom rozszerzony (w maju 2018). Wstęp CKE opracowała na podstawie: Philip J. Darlington Jr, Zoogeography: The Geographic Distribution of Animals,. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.