Matura z biologii 2018, zadanie 5: Mikoryza a pobieranie mikroelementów przez rośliny – odpowiedzi i wyjaśnienie

5.1: szczepionka mikoryzowa zwiększa pobieranie Fe, Mn i Zn przez wilca. 5.2: grzyby są cudzożywne i w mikoryzie otrzymują od rośliny związki organiczne.

O czym jest zadanie 5?

Opisano doświadczenie, w którym wilca wodnego uprawiano na podłożu ze szczepionką grzybów mikoryzowych i bez niej, w dwóch grupach po 20 roślin. Mierzono, ile żelaza, manganu i cynku pobrały rośliny w obu wariantach. Zadanie sprawdza umiejętność wyciągania wniosku z wyników oraz rozumienie, co grzyb zyskuje w symbiozie mikoryzowej.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 7 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 5.1 (0–1 pkt)

Sformułuj wniosek na podstawie wyników przedstawionego doświadczenia.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Mikoryzacja zwiększa pobieranie żelaza, manganu i cynku przez wilca wodnego.

W obu próbach liczebność roślin była taka sama (po 20), więc różnicę w pobraniu pierwiastków można przypisać obecności grzybów mikoryzowych. Rośliny ze szczepionką pobrały więcej każdego z trzech mikroelementów niż rośliny bez szczepionki. Zestawienie obu wariantów prowadzi do stwierdzenia o dodatnim wpływie mikoryzy, a nie tylko do opisu słupków.

Punktacja: Punkt za wniosek mówiący o korzystnym wpływie mikoryzy na pobieranie wszystkich trzech badanych pierwiastków; nie uznaje się samego przytoczenia wyników ani ogólnika o „mikroelementach” bez ich nazwania.

Zadanie 5.2 (0–1 pkt)

Określ znaczenie mikoryzy dla grzybów. W odpowiedzi uwzględnij sposób odżywiania się grzybów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Grzyby są heterotrofami i w mikoryzie pobierają od rośliny związki organiczne (produkty fotosyntezy).

Grzyby nie prowadzą fotosyntezy, więc same nie wytworzą cukrów i innych związków organicznych. Strzępki wnikające w korzenie pobierają je od rośliny, a w zamian oddają wodę i sole mineralne. Dlatego mikoryza jest dla grzyba źródłem pokarmu organicznego.

Punktacja: Punkt za wyjaśnienie, że cudzożywny grzyb otrzymuje od rośliny związki organiczne; nie uznaje się odpowiedzi mówiących tylko o wodzie, solach mineralnych lub o ochronie przed patogenami.

Najczęstsze błędy w zadaniu 5

Odpowiedź 5.1 podaje tylko wyniki („pobrał więcej”) zamiast sformułować wniosek o wpływie mikoryzy.
Pomijanie nazw pierwiastków lub zastępowanie ich ogólnym „mikroelementy”.
W 5.2 uczniowie piszą, że grzyb daje roślinie substancje organiczne albo że sam je wytwarza, myląc role w symbiozie i sposób odżywiania grzybów.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2018, poziom rozszerzony (w maju 2018). Wstęp CKE opracowała na podstawie: M. Halder, A.S.M. Mujib, M.S. Khan, J.C. Joardar, P.P. Dhar, S. Akhter, Effect of arbuscular. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.