Matura z biologii 2019, zadanie 20: Wpływ wypasu bydła na różnorodność roślin – odpowiedzi i wyjaśnienie

Umiarkowany wypas bydła zwiększa różnorodność gatunkową badanego zbiorowiska trawiastego. Zgryzanie roślin zmniejsza konkurencję międzygatunkową i pozwala rozwijać się gatunkom słabiej konkurującym.

O czym jest zadanie 20?

Badanie porównało różnorodność gatunkową roślin w pampie, gdzie prowadzono umiarkowany wypas bydła, ze zbiorowiskiem niewypasanym. Chodzi o ustalenie, jak obecność roślinożerców wpływa na bogactwo gatunkowe zbiorowiska trawiastego.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 23 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 20.1 (0–1 pkt)

Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników badań.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Umiarkowany wypas bydła zwiększa różnorodność gatunkową badanego zbiorowiska trawiastego (pampy).

Wyniki pokazują wyższą różnorodność roślin w zbiorowisku wypasanym niż w niewypasanym. Wniosek musi odnosić się do konkretnego badanego zbiorowiska, a nie do wszystkich zbiorowisk roślinnych. Nie należy też opisywać prostej zależności od intensywności wypasu.

Punktacja: Punkt jest za wniosek, że umiarkowany wypas zwiększa różnorodność gatunkową w badanym zbiorowisku; nie uznaje się ogólników o wszystkich zbiorowiskach ani twierdzenia o monotonicznym wzroście wraz z intensywnością wypasu.

Zadanie 20.2 (0–1 pkt)

Wyjaśnij, w jaki sposób zgryzanie roślin przez bydło wpływa na zmiany w różnorodności gatunkowej zbiorowiska trawiastego, w którym jest prowadzony wypas.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Zgryzanie roślin przez bydło zmniejsza konkurencję międzygatunkową; gatunki słabiej konkurujące lub niejane mają lepszy dostęp do światła i mogą się rozwijać.

Bydło zjada część roślin, ograniczając ich biomasę i przewagę konkurencyjną. Dzięki temu inne gatunki nie są tak silnie wypierane. W efekcie w zbiorowisku może utrzymać się lub wzrosnąć liczba gatunków.

Punktacja: Punkt jest za wyjaśnienie, które prowadzi do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej, np. o światło; nie wystarczy samo stwierdzenie, że bydło zjada trawy.

Najczęstsze błędy w zadaniu 20

Formułowanie wniosku ogólnego bez odniesienia do badanego zbiorowiska trawiastego.
Twierdzenie, że różnorodność rośnie wraz z intensywnością wypasu, zamiast odniesienia do umiarkowanego wypasu.
Odpowiedź w 20.2 ograniczająca się do „bydło zjada trawy” bez wyjaśnienia zmniejszenia konkurencji między roślinami.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2019, poziom rozszerzony (w maju 2019). Wstęp CKE opracowała na podstawie: K. Falińska, Ekologia roślin, Warszawa 1996;. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.