Matura z biologii 2020, zadanie 4: Aerenchyma tataraku – budowa i funkcje – odpowiedzi i wyjaśnienie

4.1: aerenchyma ma duże przestwory międzykomórkowe wypełnione powietrzem, często tworzące kanały wentylacyjne. 4.2: może zwiększać wyporność rośliny lub magazynować gazy oddechowe, np. tlen.

O czym jest zadanie 4?

Zadanie dotyczy miękiszu powietrznego, czyli aerenchymy, występującego u roślin wodnych i podmokłych. Na zdjęciu kłącza tataraku trzeba rozpoznać cechę budowy tej tkanki związaną z przewietrzaniem oraz podać inną jej funkcję u roślin wodnych.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 5 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 4.1 (0–1 pkt)

Podaj jedną, widoczną na zdjęciu, cechę budowy aerenchymy, która różni tę tkankę od innych typów tkanki miękiszowej i jest przystosowaniem do pełnienia funkcji przewietrzającej.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Duże przestwory międzykomórkowe wypełnione powietrzem, tworzące czasem kanały wentylacyjne.

Aerenchyma to tkanka miękiszowa, w której między komórkami występują bardzo rozległe przestrzenie. Dzięki nim powietrze może krążyć wewnątrz rośliny i docierać do organów zanurzonych w wodzie lub znajdujących się w podmokłym podłożu. Ważne jest wskazanie dużej objętości lub dużej powierzchni tych przestworów, a nie tylko ich obecności.

Punktacja: Punkt za podanie widocznej cechy: dużych przestworów międzykomórkowych lub kanałów wentylacyjnych. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że są przestwory międzykomórkowe, bo występują też w innych miękiszach.

Zadanie 4.2 (0–1 pkt)

Podaj przykład funkcji, którą pełni aerenchyma u roślin wodnych, innej niż przewietrzanie.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Zwiększanie wyporności rośliny lub magazynowanie tlenu.

Przestrzenie wypełnione gazem zmniejszają gęstość tkanek, więc roślina może unosić się w wodzie lub utrzymywać liście bliżej powierzchni. Aerenchyma może też czasowo zatrzymywać gazy oddechowe, np. tlen. Nie chodzi tu o fotosyntezę, bo nie jest to podstawowa funkcja tej tkanki.

Punktacja: Punkt za funkcję inną niż przewietrzanie, związaną ze zwiększeniem wyporności lub magazynowaniem gazów oddechowych. Odpowiedzi o fotosyntezie nie są uznawane.

Najczęstsze błędy w zadaniu 4

Uczeń podaje tylko, że występują przestwory międzykomórkowe, nie zaznaczając, że są duże lub tworzą kanały.
Uczeń myli aerenchymę z tkanką przewodzącą i pisze o transporcie wody, a nie o przestworach powietrznych.
W 4.2 uczeń podaje fotosyntezę zamiast wyporności lub magazynowania gazów.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2020, poziom rozszerzony (w maju 2020). Wstęp CKE opracowała na podstawie: http://www.sbs.utexas.edu/mauseth/weblab/webchap3par/3.3-5.htm. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.