Matura z biologii 2020, zadanie 6: Obserwacja ruchu orzęsków z grafitem – odpowiedzi i wyjaśnienie

Do kropli hodowli pantofelków na szkiełku podstawowym dodaje się grafit, przykrywa szkiełkiem nakrywkowym i obserwuje pod mikroskopem ruch cząstek grafitu/wody wokół orzęsków. Potrzebne są: hodowla pantofelków, mikroskop, szkiełka, pipeta i grafit.

O czym jest zadanie 6?

Zadanie dotyczy obserwacji sposobu poruszania się protistów, których organelle ruchu wywołują charakterystyczne prądy wody. Aby je uwidocznić, do preparatu można dodać sproszkowany grafit. Należy zaplanować obserwację orzęsków i wybrać potrzebne materiały.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 7 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 6 (0–1 pkt)

Wśród protistów obserwuje się różne sposoby poruszania się. Zależnie od posiadanych organellów ruchu, w otoczeniu komórki powstają charakterystyczne ruchy cząsteczek wody. Można je lepiej uwidocznić, jeżeli doda się do preparatu mikroskopowego odpowiednią substancję (np. sproszkowany grafit), której drobne cząstki można obserwować wraz z ruchem wody.
Zaplanuj obserwację, która pozwoli określić sposób poruszania się orzęsków, i opisz sposób przeprowadzenia tej obserwacji. Spośród wymienionych poniżej wybierz materiały niezbędne do przeprowadzenia obserwacji.
wodna hodowla pantofelków, mikroskop (powiększenie 50x), lupa, termometr, szkiełka podstawowe i szkiełka nakrywkowe, pipeta, sproszkowany grafit

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Pobrać pipetą kroplę wodnej hodowli pantofelków na szkiełko podstawowe, dodać sproszkowany grafit, przykryć szkiełkiem nakrywkowym i obserwować pod mikroskopem ruch cząstek grafitu lub wody wokół orzęsków.

Orzęski poruszają się rzęskami, co wywołuje prądy wody wokół komórki. Drobny grafit pozwala uwidocznić te ruchy. Preparat trzeba przygotować z pobranej próbki na szkiełku, a nie z całej hodowli. Mikroskop o powiększeniu 50x wystarcza do takiej obserwacji.

Punktacja: Punkt jest za opis uwzględniający próbkę z hodowli pantofelków, mikroskop, szkiełka podstawowe i nakrywkowe, grafit oraz obserwację ruchu wody lub cząstek grafitu; nie uznaje się dodania grafitu do całej hodowli ani obserwacji hodowli zamiast przygotowanego preparatu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 6

Dodawanie grafitu do całej hodowli zamiast do kropli próbki na szkiełku podstawowym.
Umieszczanie pod mikroskopem całej hodowli, a nie przygotowanego preparatu na szkiełku.
Pomijanie szkiełka nakrywkowego lub wybieranie lupy czy termometru zamiast potrzebnych materiałów.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2020, poziom rozszerzony (w maju 2020). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.