Matura z biologii 2021, zadanie 24: Rola magnezu a obieg fosforu w ekosystemach – odpowiedzi i wyjaśnienie

Odpowiedź: Wariant B – próba kontrolna na pożywce pełnej, próba badawcza na pożywce bez źródła magnezu.

W doświadczeniu zmieniamy tylko jeden czynnik, więc obie próby muszą różnić się wyłącznie obecnością magnezu, a poza tym mieć wszystkie pozostałe składniki. W wariancie B rośliny kontrolne rosną na pożywce pełnej, a badawcze na takiej samej pożywce bez magnezu, więc każda różnica we wzroście wynika z braku tego pierwiastka. Warianty A i D mają w jednej próbie wodę destylowaną, czyli brak wszystkich soli, a w C magnez jest w obu próbach.

Punktacja: Punkt za wskazanie wyłącznie wariantu B; każdy inny wybór (A, C lub D) to 0 pkt, podobnie jak brak odpowiedzi.

Odpowiedź: W ekosystemach naturalnych obumarłe rośliny pozostają na miejscu i są rozkładane przez destruentów, więc fosfor z ich szczątków wraca do gleby. Na polach uprawnych plon jest zbierany i wywożony, dlatego fosfor ubywa z gleby i nie wraca do niej.

Rośliny pobierają fosfor w postaci jonów, ale w zbiorowiskach naturalnych nie są usuwane – ich szczątki trafiają do gleby, gdzie bakterie i grzyby mineralizują martwą materię organiczną, uwalniając związki nieorganiczne ponownie dostępne dla roślin. Dzięki temu obieg pierwiastka jest zamknięty i jego zawartość w glebie się nie zmienia. Na polu uprawnym człowiek zbiera plon, czyli wynosi fosfor poza ekosystem, a bez nawożenia ten ubytek nie jest niczym uzupełniany.

Punktacja: Punkt za odpowiedź zawierającą oba elementy: powrót fosforu do gleby dzięki rozkładowi martwej materii w ekosystemach naturalnych oraz ubytek fosforu wraz ze zbieranym plonem na polach; podanie tylko jednego z tych elementów lub samo stwierdzenie, że „w naturze jest obieg zamknięty”, bez odniesienia do plonów, nie daje punktu.