Matura z biologii 2021, zadanie 9: Transport asymilatów w floemie lilaka – odpowiedzi i wyjaśnienie

9.1: problem dotyczy szybkości transportu asymilatów w floemie lilaka. 9.2: 14C z CO2 zostaje wbudowany w cukry podczas fotosyntezy, a następnie załadowany do soku floemowego i transportowany.

O czym jest zadanie 9?

W doświadczeniu wykorzystano mszyce, których ryjek po odcięciu ciała działa jak mikrokapilara pobierająca sok floemowy pod ciśnieniem. Szczyt pędu lilaka umieszczono w komorze ze znakowanym węglem CO2, a następnie sprawdzano, po jakim czasie związki z 14C pojawią się w soku floemowym na różnych odległościach od miejsca startowego.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 9 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 9.1 (0–1 pkt)

Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Jaka jest szybkość transportu asymilatów (związków organicznych) w floemie pędu lilaka pospolitego?

W doświadczeniu mierzy się czas pojawiania się znakowanych związków w soku floemowym na coraz większych odległościach od miejsca startowego. Na tej podstawie można obliczyć, jak szybko substancje przemieszczają się w łyku. Problem badawczy powinien więc dotyczyć szybkości transportu floemowego, a nie samej metody pomiaru.

Punktacja: Punkt jest za problem odnoszący się do szybkości transportu asymilatów lub tempa przepływu soku floemowego u lilaka; egzaminator nie uzna pytań o metodę pomiaru ani o zmienne, których nie mierzono.

Zadanie 9.2 (0–1 pkt)

Wyjaśnij, dlaczego radioaktywne atomy węgla 14C, znajdujące się początkowo w znakowanym CO2, wykryto następnie w związkach organicznych znajdujących się w soku floemowym rośliny.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 14CO2 został wykorzystany w fotosyntezie i wbudowany w cukry, np. sacharozę, które są ładowane do rurek sitowych i transportowane w floemie.

W cyklu Calvina węgiel z CO2 zostaje przyłączony do związków organicznych powstających w chloroplastach. Część tych produktów fotosyntezy jest następnie załadowywana do rurek sitowych i transportowana jako sok floemowy. Dlatego radioaktywny węgiel można później wykryć w związkach organicznych pobieranych z łyka.

Punktacja: Punkt jest za wyjaśnienie uwzględniające asymilację znakowanego CO2 oraz załadunek lub transport produktów fotosyntezy w floemie; egzaminator nie uzna odpowiedzi, w której glukoza jest podana jako forma transportowa w łyku.

Najczęstsze błędy w zadaniu 9

Formułowanie problemu badawczego jako pytania o metodę pomiaru, np. o czas wykrycia izotopu, zamiast o szybkość transportu w roślinie.
Pomijanie floemu lub rurek sitowych i odpowiadanie tylko ogólnie o fotosyntezie.
Podawanie glukozy jako głównej formy transportu cukrów w soku floemowym.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2021, poziom rozszerzony (w maju 2021). Wstęp CKE opracowała na podstawie: http://ib.bioninja.com.au. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.