Matura z biologii 2021, zadanie 8: Ruch wąsa czepnego męczennicy – tropizm – odpowiedzi i wyjaśnienie

8.1: B1 – to tropizm, ruch kierunkowy i nieodwracalny. 8.2: dotyk powoduje wzrost komórek po stronie przeciwnej do bodźca, co wygina wąs; nie chodzi o zmianę turgoru.

O czym jest zadanie 8?

Zadanie dotyczy reakcji rośliny na dotyk podpory. Wąs czepny męczennicy wygina się w miejscu kontaktu, a uczeń ma rozpoznać rodzaj ruchu i opisać jego mechanizm komórkowy.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 8 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 8.1 (0–1 pkt)

Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2., 3. albo 4.
Przedstawiony ruch wąsa czepnego męczennicy jest przykładem
A. nastii,
B. tropizmu,
ponieważ ten ruch jest
1. kierunkowy i nieodwracalny.
2. kierunkowy i odwracalny.
3. bezkierunkowy i odwracalny.
4. bezkierunkowy i nieodwracalny.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: B oraz 1 – tropizm, kierunkowy i nieodwracalny.

Ruch zależy od kierunku bodźca, czyli od strony dotyku podpory, więc jest kierunkowy. Polega na trwałym wygięciu przez wzrost komórek, dlatego jest nieodwracalny. Nastia byłaby reakcją bezkierunkową, często związaną z turgorem.

Punktacja: 1 pkt za wybór B i uzasadnienia 1; 0 pkt za każdą inną kombinację lub brak odpowiedzi.

Zadanie 8.2 (0–1 pkt)

Opisz mechanizm ruchu przedstawionego na rysunku. W odpowiedzi uwzględnij procesy zachodzące w komórkach wąsa czepnego.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Dotyk podpory pobudza wzrost wydłużeniowy komórek po stronie przeciwnej do bodźca, co powoduje wygięcie wąsa czepnego.

Po stronie niekontaktującej się z podporą komórki rosną szybciej niż po stronie dotykanej. W wyniku tego nierównomiernego wzrostu wąs wygina się w stronę podpory. Mechanizm opiera się na wzroście komórek, a nie na samej zmianie turgoru.

Punktacja: 1 pkt za opis wzrostu komórek po stronie przeciwnej do działania bodźca; 0 pkt za odpowiedź opartą tylko na zmianie turgoru lub bez wskazania strony przeciwnej.

Najczęstsze błędy w zadaniu 8

Mylenie tropizmu z nastią i wybieranie odpowiedzi A.
Uznawanie ruchu za odwracalny, mimo że wynika on ze wzrostu komórek.
Opisywanie zmiany turgoru zamiast wzrostu komórek po stronie przeciwnej do bodźca.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2021, poziom rozszerzony (w maju 2021). Wstęp CKE opracowała na podstawie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wąs_czepny. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.