Matura z biologii 2022, zadanie 14: Transport i regulacja cholesterolu przez komórkę – odpowiedzi i wyjaśnienie

Odpowiedź: A2

LDL najpierw przyłącza się do receptora w błonie, a następnie fragment błony otacza cząsteczkę i tworzy pęcherzyk. To jest endocytoza, a nie dyfuzja prosta. Uzasadnienie 2. poprawnie wskazuje udział fragmentu błony komórkowej.

Punktacja: Punkt jest za pełne poprawne dokończenie, czyli jednocześnie A i 2. Nie uznaje się samego A, samego 2. ani błędnego połączenia.

Odpowiedź: 1. P, 2. P

Cholesterol jest substratem do syntezy hormonów steroidowych, m.in. testosteronu i estrogenów. Żółć produkowana przez wątrobę zawiera cholesterol oraz sole żółciowe. Oba stwierdzenia są więc prawdziwe.

Punktacja: Punkt jest tylko wtedy, gdy poprawnie oceniono oba stwierdzenia. Przy jednej poprawnej i jednej błędnej odpowiedzi punkt nie jest przyznawany.

Odpowiedź: Cholesterol reguluje płynność i przepuszczalność błony, a dzięki temu wpływa na jej funkcje transportowe, receptorowe i ochronne oraz na utrzymanie kształtu komórki.

Cholesterol wbudowuje się między fosfolipidy i modyfikuje upakowanie błony, stabilizując ją w różnych temperaturach. Zmiana płynności przekłada się na działanie białek błonowych i barierową rolę błony. Dlatego odpowiedź musi łączyć właściwość fizyczną błony z funkcją, którą błona pełni.

Punktacja: Punkt jest za określenie wpływu na właściwość fizyczną błony, np. płynność lub przepuszczalność, oraz za wskazanie funkcji błony lub wpływu na tę funkcję. Nie uznaje się odpowiedzi mówiącej tylko o usztywnieniu czy płynności, bez odniesienia do funkcji błony.

Odpowiedź: hamuje, mniej, ujemnym

Gdy cholesterolu w komórce jest dużo, synteza receptorów LDL zostaje zahamowana. Mniej receptorów oznacza mniejsze pobieranie LDL z krwi. Taki mechanizm przeciwdziała nadmiarowi cholesterolu, więc jest to ujemne sprzężenie zwrotne.

Punktacja: Punkt jest za poprawne podkreślenie wszystkich trzech określeń: hamuje, mniej, ujemnym. Brak jednego poprawnego wyboru oznacza zero punktów.

Odpowiedź: Pobieranie cholesterolu przez komórkę będzie uniemożliwione lub mocno ograniczone, ponieważ nie powstanie receptor LDL w błonie komórkowej.

Delecja obu alleli oznacza brak prawidłowego genu w obu kopiach, więc komórka nie wytwarza funkcjonalnego receptora LDL. Bez receptora LDL nie może przyłączyć się do błony i zostać pobrane drogą endocytozy. W efekcie cholesterol z LDL nie wnika do komórki.

Punktacja: Punkt jest za określenie ograniczenia lub braku pobierania cholesterolu oraz uzasadnienie odnoszące się do braku receptora LDL w błonie. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że cholesterol nie jest pobierany, bez wyjaśnienia roli receptora.