Matura z biologii 2022, zadanie 19: Specjacja sympatryczna pielęgnic w jeziorze kraterowym – odpowiedzi i wyjaśnienie

Poprawna odpowiedź to B2: zróżnicowanie pielęgnic powstało w wyniku radiacji ewolucyjnej w obrębie jeziora, polegającej na specjacji sympatrycznej.

O czym jest zadanie 19?

Zadanie opisuje jezioro kraterowe Barombi Mbo, w którym żyje wiele endemicznych pielęgnic. Badania DNA wskazują, że tworzą one grupę monofiletyczną, a w jeziorze nie ma barier geograficznych dzielących populacje. Należy wyjaśnić, na drodze jakiego procesu powstało to zróżnicowanie gatunkowe.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 23 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 19 (0–1 pkt)

Trzeba wybrać, na drodze jakiego procesu powstało zróżnicowanie gatunkowe pielęgnic w jeziorze Barombi Mbo: wybrać odpowiedź A albo B oraz 1., 2. albo 3. Pełna treść: arkusz CKE, s. 23.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: B2 – radiacja ewolucyjna pielęgnic w obrębie jeziora, polegająca na specjacji sympatrycznej.

Wszystkie endemiczne pielęgnice są blisko spokrewnione i tworzą grupę monofiletyczną, co wskazuje na ich pochodzenie od wspólnego przodka w jeziorze. W jeziorze nie ma barier geograficznych, więc podział na gatunki zachodził bez izolacji przestrzennej, czyli na drodze specjacji sympatrycznej. Wytworzenie wielu gatunków z jednej linii rodowej w tym samym środowisku to radiacja ewolucyjna.

Punktacja: Punkt przyznaje się tylko za jednoczesne wybranie B i 2; wybór samego A, samego B, samego 1, 2 lub 3 albo błędnej pary nie daje punktu.

Najczęstsze błędy w zadaniu 19

Wybieranie A1, czyli tłumaczenie zróżnicowania wielokrotnymi migracjami i specjacją allopatryczną.
Mylenie specjacji sympatrycznej z allopatryczną mimo braku barier geograficznych.
Uznawanie krzyżowania się blisko spokrewnionych ryb za główny mechanizm powstawania nowych gatunków.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2022, poziom rozszerzony (w maju 2022). Wstęp CKE opracowała na podstawie: U.K. Schliewen i B. Klee, […] speciation in Cameroonian crater lake cichlids, „Frontiers in Zoology” 1(5), 2004.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.