Matura z biologii 2022, zadanie 3: Cukier transportowy u roślin: sacharoza czy skrobia – odpowiedzi i wyjaśnienie

Formą transportową asymilatów u roślin jest sacharoza, ponieważ jest rozpuszczalna w wodzie, czynna osmotycznie i ma mniejsze cząsteczki niż skrobia. Skrobia jest wielocukrem i nie nadaje się dobrze do transportu.

O czym jest zadanie 3?

Zadanie dotyczy wyboru związku, który u roślin pełni funkcję transportową asymilatów. Trzeba wskazać sacharozę albo skrobię i uzasadnić wybór, porównując właściwości obu cukrów. Chodzi o rozpuszczalność, aktywność osmotyczną lub wielkość cząsteczek.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 3 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 3 (0–1 pkt)

Określ, który cukier – sacharoza czy skrobia – jest formą transportową asymilatów u roślin. Odpowiedź uzasadnij, porównując właściwości obu cukrów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Sacharoza. Jest rozpuszczalna w wodzie i osmotycznie czynna, a skrobia jest wielocukrem, słabo rozpuszczalnym i niepełni takiej funkcji transportowej.

Asymilaty muszą być przenoszone w wodnym środowisku floemu, więc potrzebna jest cząsteczka dobrze rozpuszczalna. Sacharoza jest dwucukrem, ma stosunkowo małe cząsteczki i wpływa na ciśnienie osmotyczne. Skrobia jest polisacharydem, tworzy duże cząsteczki i jest trudniej rozpuszczalna, więc nie jest dobrą formą transportową.

Punktacja: Punkt przyznaje się za wskazanie sacharozy i poprawne uzasadnienie odwołujące się do rozpuszczalności, właściwości osmotycznych lub wielkości cząsteczek obu cukrów. Nie wystarczy samo podanie nazwy bez porównania właściwości.

Najczęstsze błędy w zadaniu 3

Uczeń wskazuje skrobię, bo kojarzy ją z magazynowaniem cukrów u roślin.
Uczeń podaje tylko „sacharoza”, ale nie porównuje jej właściwości ze skrobią.
Uczeń myli transport asymilatów z magazynowaniem substancji zapasowych i nie odwołuje się do rozpuszczalności ani osmozy.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2022, poziom rozszerzony (w maju 2022). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.