anotemy
Zaloguj się
Wypróbuj za darmo
Matura z biologii 2023 (formuła 2015), zadanie 3: Mejoza w cyklach życiowych eukariontów – odpowiedzi i wyjaśnienie
U roślin mejoza zachodzi przy powstawaniu zarodników, a u krążkopławów przy tworzeniu gamet. Mejoza zmniejsza liczbę chromosomów, równoważąc ich podwojenie podczas zapłodnienia.
O czym jest zadanie 3?
Zadanie dotyczy przemiany pokoleń u roślin oraz metagenezy u krążkopławów. Trzeba wskazać miejsce mejozy w obu cyklach życiowych i wyjaśnić, dlaczego redukcja liczby chromosomów jest konieczna w rozmnażaniu płciowym.
Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 7 · zasady oceniania CKE.
Zadanie 3.1 (0–1 pkt)
Uzupełnij schematy A i B – w każdym cyklu życiowym obok właściwej strzałki zaznacz symbolem „R!” etap, podczas którego zachodzi mejoza.
A. rośliny
B. krążkopławy
sporofit
polip
zarodniki
strobila
zygota
zygota
gametofit
meduza
gamety
gamety
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: A: mejoza między sporofitem a zarodnikami; B: mejoza między meduzą a gametami.
W roślinach diploidalny sporofit wytwarza haploidalne zarodniki w wyniku mejozy. U krążkopławów meduza jest diploidalna, a gamety powstają po mejozie. Zygota jest diploidalna, więc mejoza nie zachodzi bezpośrednio przy zapłodnieniu.
Punktacja: Punkt przyznaje się za poprawne zaznaczenie mejozy na schemacie A i na schemacie B. Nie wystarczy zaznaczyć mejozy tylko w jednym cyklu.
Zadanie 3.2 (0–1 pkt)
Wykaż, że mejoza jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego eukariontów rozmnażających się płciowo.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Mejoza redukuje liczbę chromosomów, kompensując ich podwojenie w zapłodnieniu, dzięki czemu liczba chromosomów w kolejnych pokoleniach pozostaje stała.
Dwie gamety haploidalne łączą się, tworząc diploidalną zygotę. Bez mejozy każda zygota miałaby sumę pełnych garniturów chromosomów rodziców, więc liczba chromosomów rosłaby z pokolenia na pokolenie. Mejoza przywraca stan haploidalny.
Punktacja: Punkt przyznaje się za wykazanie związku między podwojeniem liczby chromosomów przy zapłodnieniu a redukcją tej liczby w mejozie. Nie uznaje się odpowiedzi mówiącej tylko, że mejoza tworzy gamety, bez odniesienia do liczby chromosomów.
Najczęstsze błędy w zadaniu 3
- Uczniowie zaznaczają mejozę przy zapłodnieniu lub przy zygocie zamiast przy tworzeniu zarodników lub gamet.
- Odpowiedzi ograniczają się do stwierdzenia, że mejoza tworzy gamety, i pomijają podwojenie liczby chromosomów przy zapłodnieniu.
- Błędne przekonanie, że mejoza zawsze bezpośrednio poprzedza powstawanie gamet u wszystkich eukariontów.
Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2023, poziom rozszerzony (formuła 2015) (w maju 2023). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.