Matura z biologii 2023 (formuła 2015), zadanie 8: Rozmnażanie i budowa polipa stułbi – odpowiedzi i wyjaśnienie

Stułbia może rozmnażać się płciowo dzięki gonom oraz bezpłciowo przez pączkowanie. W zadaniu 8.2 poprawne oceny to P, P, F.

O czym jest zadanie 8?

Zadanie opiera się na rysunku polipa stułbi zielonej, na którym zaznaczono otwór gębowy, gonady męskie i żeńskie oraz pąk. Uczeń ma rozpoznać sposoby rozmnażania tego zwierzęcia, a następnie ocenić prawdziwość kilku stwierdzeń o budowie polipów parzydełkowców.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 14 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 8.1 (0–2 pkt)

Określ dwa sposoby rozmnażania się stułbi zielonej. Odpowiedzi uzasadnij, odnosząc się do cech jej budowy widocznych na rysunku.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1. Rozmnażanie płciowe – obecność gonad męskich i żeńskich. 2. Rozmnażanie bezpłciowe przez pączkowanie – widoczny pąk.

Na rysunku zaznaczono gonady męskie i żeńskie, co wskazuje na możliwość rozmnażania płciowego. Widoczny jest także pąk, czyli zawiązek nowego osobnika powstający przez pączkowanie. Pączkowanie jest u stułbi jednym z bezpłciowych sposobów rozmnażania.

Punktacja: 2 pkt za podanie obu sposobów z uzasadnieniem odwołującym się do gonad i pąka; 1 pkt za podanie tylko jednego sposobu z poprawnym uzasadnieniem; 0 pkt, jeśli uczeń wymienia sposoby bez uzasadnienia z rysunku lub uzasadnia błędnie.

Zadanie 8.2 (0–2 pkt)

Określ, które stwierdzenia dotyczące polipów parzydełkowców są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Ciało polipa jest zbudowane z warstwy ektodermy i z warstwy endodermy.
2. Otwór gębowy polipa pełni zarazem funkcję otworu odbytowego i wydalniczego.
3. Komórki parzydełkowe u polipów są zlokalizowane w endodermie.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1 – P, 2 – P, 3 – F.

Ciało polipa parzydełkowca jest dwuwarstwowe i składa się z ektodermy oraz endodermy. U tych zwierząt występuje jeden otwór prowadzący do jamy chłonąco-trawiącej, który służy do pobierania pokarmu i usuwania niestrawionych resztek. Komórki parzydełkowe znajdują się w ektodermie, dlatego trzecie stwierdzenie jest fałszywe.

Punktacja: 2 pkt za trzy poprawne oceny P/F; 1 pkt za dwie poprawne oceny; 0 pkt przy mniej niż dwóch poprawnych ocenach lub braku odpowiedzi.

Najczęstsze błędy w zadaniu 8

W 8.1 uczeń podaje tylko nazwy sposobów rozmnażania, nie odwołując się do gonad i pąka widocznych na rysunku.
W 8.1 uczeń myli pąk z gonadą albo uznaje, że stułbia rozmnaża się wyłącznie bezpłciowo.
W 8.2 uczeń sądzi, że komórki parzydełkowe są w endodermie, i błędnie ocenia trzecie stwierdzenie.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2023, poziom rozszerzony (formuła 2015) (w maju 2023). Wstęp CKE opracowała na podstawie: Cz. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, Warszawa 2014.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.