Matura z biologii 2023, zadanie 10: Tchawica człowieka i układ tchawkowy owadów – odpowiedzi i wyjaśnienie

O czym jest zadanie 10?

Zadanie porównuje budowę dróg oddechowych człowieka i owadów. W tchawicy człowieka występują podkowiaste pierścienie, a u owadów ściana tchawek ma kutykularne zgrubienia. Polecenia sprawdzają skład tych struktur, anatomię ludzkiej tchawicy oraz metodę obrazowania jej błony śluzowej.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 16 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 10.1 (0–1 pkt)

Podaj nazwę białka stanowiącego główny składnik pierścieni tchawicy człowieka oraz nazwę polisacharydu stanowiącego główny składnik zgrubień kutykuli w tchawkach owadów.
Białko stanowiące główny składnik pierścieni tchawicy człowieka:
Polisacharyd stanowiący główny składnik zgrubień kutykuli w tchawkach owadów:

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: kolagen; chityna

Pierścienie tchawicy człowieka są chrzęstne, a głównym białkiem strukturalnym chrząstki jest kolagen. Kutykula owadów, także wyściółka tchawek, zawiera chitynę jako główny polisacharyd budulcowy. Zgrubienia kutykuli w tchawkach również są zbudowane z chityny.

Punktacja: Punkt przyznaje się tylko wtedy, gdy poprawnie podano obie nazwy: kolagen i chitynę. Brak jednej nazwy lub błędna nazwa w jednym miejscu daje 0 pkt; dopuszcza się opisowe określenie chityny jako polimeru N-acetyloglukozaminy.

Zadanie 10.2 (0–1 pkt)

Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało informacje prawdziwe dotyczące budowy tchawicy człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Tchawica człowieka rozpoczyna się bezpośrednio za (gardłem / krtanią), a na dolnym końcu dzieli się na (oskrzela główne / oskrzeliki).

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: krtanią; oskrzela główne

Tchawica jest przedłużeniem dróg oddechowych poniżej krtani, a nie poniżej gardła. Na dolnym końcu rozdziela się na dwa oskrzela główne. Oskrzeliki są znacznie dalej w drzewie oskrzelowym i nie powstają bezpośrednio z tchawicy.

Punktacja: Punkt otrzymuje się za poprawne podkreślenie obu określeń: krtanią oraz oskrzela główne. Wybór gardła lub oskrzelików w którymkolwiek miejscu powoduje utratę punktu.

Zadanie 10.3 (0–1 pkt)

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W celu wzrokowej oceny w czasie rzeczywistym wyglądu błony śluzowej tchawicy wykonuje się
A. spirometrię.
B. RTG klatki piersiowej.
C. bronchoskopię.
D. gastroskopię.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: C. bronchoskopię

Bronchoskopia polega na wprowadzeniu endoskopu do dróg oddechowych i bezpośredniej obserwacji błony śluzowej tchawicy oraz oskrzeli. Spirometria bada czynność wentylacyjną płuc, a RTG daje obraz cieni, nie pozwala ocenić śluzówki w czasie rzeczywistym. Gastroskopia dotyczy górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Punktacja: Punkt przyznaje się wyłącznie za wybór odpowiedzi C. Inne odpowiedzi, nawet jeśli dotyczą badań układu oddechowego, nie spełniają warunku bezpośredniej wzrokowej oceny błony śluzowej tchawicy.

Najczęstsze błędy w zadaniu 10

• Uczniowie mylą chitynę z celulozą lub keratyną, bo wszystkie kojarzą się ze szkieletem zewnętrznym lub strukturami ochronnymi.
• W zadaniu 10.2 często wybierają gardło zamiast krtani albo oskrzeliki zamiast oskrzeli głównych, myląc kolejność rozgałęzień dróg oddechowych.
• W 10.3 wybierają RTG lub spirometrię, bo kojarzą je z diagnostyką układu oddechowego, ale nie zwracają uwagi na bezpośrednią wzrokową ocenę błony śluzowej.