anotemy
Zaloguj się
Wypróbuj za darmo
Matura z biologii 2023, zadanie 15: Dwugenowe dziedziczenie umaszczenia labradorów – odpowiedzi i wyjaśnienie
Samica ma genotyp eeBb, samiec Eebb. Potomstwo w stosunku czarne:brązowe:żółte = 1:1:2, a żółte szczenię ma 50% szans na ciemny nos.
O czym jest zadanie 15?
W zadaniu opisano umaszczenie labradorów zależne od dwóch niezależnych genów: E/e decyduje o wytworzeniu pigmentu, a B/b o jego czarnym lub brązowym kolorze. Żółte psy mają genotyp ee, a kolor nosa zależy od obecności allelu B. Skrzyżowano żółtą samicę z brązowym samcem, które miały już szczenięta trzech maści.
Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 24 · zasady oceniania CKE.
Zadanie 15 (0–3 pkt)
Należy zapisać krzyżówkę genetyczną opisanej pary psów, podać oczekiwany stosunek fenotypowy szczeniąt czarnych, brązowych i żółtych oraz określić prawdopodobieństwo ciemnego nosa u żółtego szczenięcia. Pełna treść: arkusz CKE, s. 24.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: ♀ eeBb × ♂ Eebb; czarne : brązowe : żółte = 1 : 1 : 2; prawdopodobieństwo ciemnego nosa u żółtego szczenięcia = 50% (1/2).
Żółta samica musi mieć ee, a ponieważ daje allel B czarnym szczeniętom przy brązowym ojcu bb, jest eeBb. Brązowy samiec ma E_bb, a ponieważ powstają żółte szczenięta, musi przekazać e, więc jest Eebb. Krzyżówka eeBb × Eebb daje w równych proporcjach EeBb (czarne), Eebb (brązowe), eeBb (żółte z ciemnym nosem) i eebb (żółte z jasnym nosem). Wśród żółtych połowa ma B, czyli ciemny nos.
Punktacja: 3 pkt dostaje się tylko za poprawną krzyżówkę, właściwy stosunek fenotypowy i prawidłowe prawdopodobieństwo; egzaminator nie przyzna pełnych punktów, jeśli brakuje krzyżówki albo stosunek lub prawdopodobieństwo są błędne.
Najczęstsze błędy w zadaniu 15
- Błędne przyjęcie, że żółta samica jest eeBB, przez co gubi się możliwość żółtych szczeniąt z jasnym nosem.
- Pominięcie, że brązowy samiec musi być Eebb, a nie EEbb, bo inaczej nie miałby allelu e dla żółtych szczeniąt.
- Podanie prawdopodobieństwa ciemnego nosa jako 100% albo 25% zamiast 50%, np. przez liczenie wszystkich szczeniąt, a nie tylko żółtych.
Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2023, poziom rozszerzony (w maju 2023). Wstęp CKE opracowała na podstawie: www.labrador.org.pl. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.