Próbna matura z biologii, styczeń 2026, zadanie 6: Bakterie azotowe a wzrost bawełny – odpowiedzi i wyjaśnienie

Odpowiedź: Tak, obecność szczepów AC1 i AC10 pozwala na zmniejszenie dawki mocznika bez zmniejszenia rozmiarów roślin bawełny.

Wyniki przedstawione na wykresach pokazują, że długości pędów i korzeni roślin traktowanych 50% mocznika z dodatkiem szczepów AC1 i AC10 (razem lub osobno) są porównywalne lub nie mniejsze niż przy 100% dawce mocznika bez bakterii. Bakterie te wiążą azot atmosferyczny i dostarczają go roślinom, kompensując niższą dawkę nawozu.

Punktacja: Punkt za odpowiedź twierdzącą, że obecność szczepów pozwala zmniejszyć dawkę nawozu bez zmniejszenia wzrostu. Nie uznaje się odpowiedzi przeczącej lub nieodnoszącej się do wyników.

Odpowiedź: Ureaza rozkłada mocznik do jonów amonowych, które są łatwo przyswajalną formą azotu dla bawełny, co sprzyja jej wzrostowi.

Roślina potrzebuje azotu do syntezy białek i kwasów nukleinowych. Ureaza wydzielana przez bakterie przekształca mocznik w jony amonowe, które bawełna może pobrać z gleby. Dzięki temu roślina ma więcej dostępnego azotu i intensywniej rośnie.

Punktacja: Punkt za powiązanie rozkładu mocznika przez ureazę z powstaniem jonów amonowych i ich wykorzystaniem przez bawełnę. Nie uznaje się odpowiedzi, która pomija etap rozkładu lub nie łączy go ze wzrostem rośliny.

Odpowiedź: B, C

A. chroococcum odżywia się węglowodanami i innymi związkami organicznymi wydzielanymi przez korzenie roślin, więc jest heterotrofem. Energię czerpie z utleniania tych związków organicznych, a nie z utleniania związków mineralnych.

Punktacja: Punkt za wskazanie B i C. Nie uznaje się innych kombinacji.

Odpowiedź: B i 2

A. chroococcum żyje w glebie i odżywia się martwą materią organiczną, co czyni go saprobiontem. Nie pasożytuje, ponieważ nie pobiera pokarmu z żywych tkanek. Wydzielanie enzymów proteolitycznych pomaga trawić martwe białka, ale nie klasyfikuje go jako pasożyta.

Punktacja: Punkt za wybór B i 2. Nie uznaje się odpowiedzi A1 ani mieszanych.

Odpowiedź: Mutualizm. Obie strony odnoszą korzyści: bakterie wiążą azot atmosferyczny i udostępniają go roślinie, a roślina dostarcza bakteriom związki organiczne.

Mutualizm to zależność, w której obydwa organizmy odnoszą korzyści. W brodawkach korzeniowych bakterie Rhizobium przekształcają azot atmosferyczny w formy przyswajalne dla rośliny, a roślina dostarcza im produkty fotosyntezy jako źródło węgla i energii. Komensalizm zakłada korzyść tylko dla jednego organizmu, co tu nie zachodzi.

Punktacja: Punkt za rozstrzygnięcie mutualizm i uzasadnienie obustronnych korzyści: roślina zyskuje azot, bakteria związki organiczne. Nie uznaje się komensalizmu lub braku uzasadnienia.