Matura z biologii 2026, zadanie 23: Tolerancja ekologiczna krewetki piaskowej – odpowiedzi i wyjaśnienie

W zadaniu 23.1 oba stwierdzenia są fałszywe. W 23.2 stwierdzenie, że podstawowa nisza to zachodnie wybrzeża Atlantyku, jest fałszywe, bo nisza to zbiór warunków środowiskowych, a nie zasięg geograficzny. W 23.3 optymalny zakres temperatury przy optymalnym zasoleniu to około 10–25 °C.

O czym jest zadanie 23?

Zadanie dotyczy podstawowej niszy ekologicznej krewetki piaskowej. Wstęp opisuje, że niszę podstawową można przedstawić na wykresie wielowymiarowym, gdzie wymiarami są czynniki środowiska. Przedstawiony wykres pokazuje śmiertelność samic krewetki w zależności od temperatury i zasolenia wody.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 30 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 23.1 (0–1 pkt)

Na podstawie przedstawionych danych oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących tolerancji ekologicznej krewetki piaskowej. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. W wodzie o temperaturze 10 °C i o zasoleniu 15 ‰ śmiertelność samic krewetek jest większa niż 50 %.
P
F
2. Śmiertelność samic krewetek w wodzie o temperaturze 10 °C jest niezależna od zasolenia wody.
P
F
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: F, F

Pierwsze stwierdzenie jest fałszywe, ponieważ na wykresie punkt (10 °C, 15 ‰) leży w obszarze, gdzie śmiertelność nie przekracza 50%. Drugie stwierdzenie jest fałszywe, ponieważ przy temperaturze 10 °C śmiertelność zmienia się wraz z zasoleniem (np. przy niskim zasoleniu jest wysoka, przy wyższym spada).

Punktacja: Punkt przyznaje się za poprawne zaznaczenie obu odpowiedzi (FF); nie przyznaje się, gdy choć jedna odpowiedź jest błędna.

Zadanie 23.2 (0–1 pkt)

Oceń prawdziwość stwierdzenia: Podstawowa nisza ekologiczna krewetki piaskowej to zachodnie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do definicji podstawowej niszy ekologicznej.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Fałsz. Podstawowa nisza ekologiczna to zbiór warunków środowiskowych (abiotycznych i biotycznych) umożliwiających przeżycie i rozród gatunku, a nie obszar geograficzny.

Nisza podstawowa definiowana jest jako wielowymiarowa przestrzeń warunków środowiskowych, w której organizm może żyć. Zachodnie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego to zasięg geograficzny gatunku, a nie jego nisza. Zatem utożsamianie niszy z obszarem występowania jest błędem.

Punktacja: Punkt przyznaje się za poprawną ocenę (fałsz) wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do definicji niszy jako zbioru warunków, a nie miejsca. Nie uznaje się odpowiedzi mylących niszę z siedliskiem lub niszą zrealizowaną.

Zadanie 23.3 (0–1 pkt)

Na podstawie przedstawionych danych podaj przedział optimum temperaturowego dla samic krewetki piaskowej przy optymalnych warunkach zasolenia.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 10–25 °C

Na wykresie obszar zerowej śmiertelności (optymalne warunki) przy zasoleniu w okolicach 20–30‰ rozciąga się od około 10 °C do około 25 °C. Dlatego ten zakres temperatur uznaje się za optimum.

Punktacja: Punkt przyznaje się za podanie przedziału temperatury, którego dolna granica mieści się między 9 a 13 °C, a górna między 21 a 26 °C, z jednostką °C. Nie uznaje się odpowiedzi bez jednostki lub z błędną jednostką.

Najczęstsze błędy w zadaniu 23

  • Mylenie niszy ekologicznej z siedliskiem lub zasięgiem geograficznym.
  • Błędne odczytanie wykresu – uznanie, że przy 10 °C i 15‰ śmiertelność przekracza 50%.
  • Podanie pojedynczej temperatury zamiast zakresu lub pominięcie jednostki.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2026, poziom rozszerzony (8 maja 2026). Wstęp CKE opracowała na podstawie: M. Begon i C.R. Townsend, Ecology: From Individuals to Ecosystems, Hoboken 2021.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.