Matura z biologii 2015, zadanie 13: Regulacja wydzielania kortyzolu i test metyraponem – odpowiedzi i wyjaśnienie

O czym jest zadanie 13?

Wstęp opisuje zaburzenia wydzielania kortyzolu i potrzebę odróżnienia niedoczynności przysadki od uszkodzenia kory nadnerczy. Podczas testu podaje się metyrapon, który blokuje ostatni etap syntezy kortyzolu, i porównuje poziomy ACTH oraz 11-deoksykortyzolu przed i po podaniu.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 13 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 13 (0–1 pkt)

Polecenie wymaga wskazania, jak po podaniu metyraponu zmienią się poziomy ACTH i 11-deoksykortyzolu u pacjenta z niedoczynnością kortykotropową przysadki; należy wybrać jedną z opcji A–D. Pełna treść: arkusz CKE, s. 13.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: B — poziom ACTH i 11-deoksykortyzolu pozostają bez zmian.

Metyrapon blokuje przekształcanie 11-deoksykortyzolu w kortyzol, więc u osoby z prawidłową przysadką spadek kortyzolu nasila wydzielanie ACTH, a w nadnerczach gromadzi się 11-deoksykortyzol. W niedoczynności kortykotropowej przysadki przysadka nie zwiększa wydzielania ACTH, mimo spadku kortyzolu. Brak wzrostu ACTH oznacza brak dodatkowej stymulacji kory nadnerczy, dlatego 11-deoksykortyzol nie wzrasta i pozostaje na podobnym poziomie.

Punktacja: Punkt przyznaje się tylko za wybór odpowiedzi B; każda inna odpowiedź lub jej brak daje 0 punktów.

Najczęstsze błędy w zadaniu 13

• Uczniowie zakładają, że blok syntezy kortyzolu zawsze zwiększa ACTH, nie uwzględniając uszkodzenia przysadki.
• Mylą wzrost 11-deoksykortyzolu w prawidłowym odruchu z sytuacją niedoczynności przysadki.
• Wybierają A lub D, bo pomijają, że w niedoczynności przysadki nie ma wzrostu ACTH.