Matura z biologii 2017, zadanie 7: Skóra płazów a wymiana gazowa – odpowiedzi i wyjaśnienie

7.1: 1 – F, 2 – P, 3 – P. 7.2: śluz utrzymuje wilgotny naskórek i rozpuszcza gazy, a gęsta sieć naczyń zwiększa powierzchnię wymiany oraz odbiór tlenu i oddawanie CO2.

O czym jest zadanie 7?

Rysunek przedstawia budowę skóry płazów, która uczestniczy w wymianie gazowej. Zadania sprawdzają znajomość cech tej skóry oraz wyjaśnienie, jak gruczoły śluzowe i naczynia krwionośne ułatwiają dyfuzję gazów.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 9 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 7.1 (0–1 pkt)

Na podstawie informacji przedstawionych na rysunku oceń, czy poniższe zdania opisujące budowę skóry płazów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Skórę płazów okrywa nabłonek jednowarstwowy.
P F
2. Pory występujące w skórze płazów są ujściami gruczołów śluzowych.
P F
3. Gruczoły śluzowe są wytworami naskórka.
P F

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1 – F, 2 – P, 3 – P

Skóra płazów nie ma nabłonka jednowarstwowego, więc pierwsze zdanie jest fałszywe. Pory w skórze są ujściami gruczołów śluzowych, a same gruczoły śluzowe są wytworami naskórka, dlatego zdania 2 i 3 są prawdziwe.

Punktacja: 1 p. przyznaje się za poprawną ocenę wszystkich trzech zdań; każda inna kombinacja lub brak odpowiedzi daje 0 p.

Zadanie 7.2 (0–2 pkt)

Wyjaśnij, w jaki sposób występujące w skórze płazów liczne gruczoły śluzowe i liczne naczynia krwionośne umożliwiają płazom sprawną wymianę gazową.
1. Gruczoły śluzowe:
2. Naczynia krwionośne:

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Gruczoły śluzowe: śluz nawilża naskórek i rozpuszcza gazy, ułatwiając dyfuzję. Naczynia krwionośne: gęsta sieć naczyń zwiększa powierzchnię wymiany i zapewnia transport tlenu oraz CO2.

Wymiana gazowa przez skórę wymaga wilgotnej powierzchni, ponieważ gazy dyfundują w warstwie wodnej. Śluz wydzielany przez gruczoły utrzymuje tę wilgotność i ułatwia przenikanie gazów. Naczynia krwionośne znajdujące się blisko powierzchni skóry odbierają tlen i oddają dwutlenek węgla, a ich duża powierzchnia usprawnia dyfuzję.

Punktacja: 2 p. przyznaje się za poprawne wyjaśnienie roli obu elementów: wilgotnego naskórka lub rozpuszczania gazów w śluzie oraz dużej powierzchni lub przepływu krwi ułatwiającego wymianę gazów. 1 p. tylko za poprawnie wyjaśniony jeden element; odpowiedź pomijająca tlen lub odnosząca się wyłącznie do CO2 nie spełnia wymagań.

Najczęstsze błędy w zadaniu 7

Uczniowie uznają, że skórę płazów okrywa nabłonek jednowarstwowy.
W 7.2 piszą tylko, że śluz chroni przed wyschnięciem, i nie wiążą tego z dyfuzją gazów.
Pomijają tlen i opisują wyłącznie oddawanie dwutlenku węgla przez naczynia krwionośne.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony (w maju 2017). Wstęp CKE opracowała na podstawie: C. Hickman, L. Roberts, A. Larson, Integrated principles of zoology, New York 2001.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.