Matura z biologii 2019, zadanie 10: Rozpoznawanie owadów i pajęczaków na rysunku – odpowiedzi i wyjaśnienie

Owadami są A, C, E i F. Pajęczakiem jest D, ponieważ ma cztery pary odnóży krocznych; można też wskazać brak czułków lub obecność nogogłaszczek.

O czym jest zadanie 10?

Zadanie opiera się na rysunku przedstawiającym sześć stawonogów oznaczonych literami A–F. Trzeba rozpoznać, które z nich są owadami, a który jest pajęczakiem, i uzasadnić wybór cechą widoczną na rysunku.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 12 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 10.1 (0–1 pkt)

Wypisz z rysunku oznaczenia literowe wszystkich gatunków stawonogów należących do owadów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: A, C, E, F.

Owady charakteryzują się trzema parami odnóży, podziałem ciała na głowę, tułów i odwłok oraz obecnością czułków. Na rysunku takie cechy mają gatunki A, C, E i F. Pozostałe oznaczenia odpowiadają innym grupom stawonogów.

Punktacja: Punkt jest za wypisanie wszystkich czterech właściwych oznaczeń: A, C, E i F. Brak któregokolwiek oznaczenia lub dopisanie niewłaściwego daje 0 p.

Zadanie 10.2 (0–1 pkt)

Określ, który z gatunków stawonogów (A–F) przedstawionych na rysunku jest pajęczakiem. Uzasadnij wybór, podając jedną charakterystyczną cechę budowy pajęczaków widoczną na rysunku.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Pajęczakiem jest D, ponieważ ma cztery pary odnóży krocznych; dopuszczalne jest też wskazanie braku czułków lub obecności nogogłaszczek.

Pajęczaki mają cztery pary odnóży krocznych, podczas gdy owady mają trzy pary. Na rysunku u gatunku D widać cztery pary odnóży, co pozwala odróżnić go od owadów. Dodatkowymi widocznymi cechami mogą być brak czułków albo nogogłaszczki.

Punktacja: Punkt jest za podanie litery D i uzasadnienie odwołujące się do widocznej cechy, np. czterech par odnóży krocznych. Nie wystarczy samo wskazanie podziału ciała na głowotułów i odwłok ani cecha niewidoczna na rysunku.

Najczęstsze błędy w zadaniu 10

Uznanie skorupiaka B za pajęczaka tylko na podstawie podziału ciała.
Liczenie odnóży bez odróżnienia par krocznych od czułek lub nogogłaszczek.
Podawanie szczękoczułków albo oczu złożonych, których na rysunku nie widać.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2019, poziom rozszerzony (w maju 2019). Wstęp CKE opracowała na podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999.. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.