Matura z biologii 2021, zadanie 18: Dziedziczenie barwy kwiatów: jednogenowe i dwugenowe – odpowiedzi i wyjaśnienie

Hipoteza 1. jest potwierdzona, bo oczekiwane 3:1 zgadza się z wynikami. Hipoteza 2. jest potwierdzona, bo oczekiwane 9:7 zgadza się z wynikami.

O czym jest zadanie 18?

Zadanie dotyczy dwóch hipotez o dziedziczeniu barwy kwiatów u dwóch gatunków roślin. U gatunku A barwa ma zależeć od jednej pary alleli z pełną dominacją, a u gatunku B od dwóch niezależnych genów współdziałających. Na podstawie liczebności fenotypów w F2 trzeba ocenić, czy wyniki potwierdzają te hipotezy.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 19 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 18 (0–2 pkt)

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały wnioski wyciągnięte na podstawie przedstawionych wyników badań. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Hipoteza 1. została (potwierdzona / odrzucona), ponieważ przy założeniu prawdziwości tej hipotezy wartość teoretyczna stosunku fenotypów wynosi (2:1 / 3:1 / 9:7), co jest (zgodne / niezgodne) z otrzymanymi wynikami badań.
Hipoteza 2. została (potwierdzona / odrzucona), ponieważ przy założeniu prawdziwości tej hipotezy wartość teoretyczna stosunku fenotypów wynosi (2:1 / 3:1 / 9:7), co jest (zgodne / niezgodne) z otrzymanymi wynikami badań.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Hipoteza 1. – potwierdzona, 3:1, zgodne. Hipoteza 2. – potwierdzona, 9:7, zgodne.

Dla jednego genu z pełną dominacją skrzyżowanie heterozygot F1 daje fenotypy w stosunku 3:1. Uzyskane 119:39 jest bliskie 3:1, więc hipoteza 1 pasuje. Dla dwóch niezależnych genów współdziałających, gdzie czerwony fenotyp wymaga obecności obu dominujących alleli, F2 daje 9 czerwonych : 7 białych. Wynik 91:69 jest bliski 9:7, więc hipoteza 2 także pasuje.

Punktacja: 2 pkt za poprawne podkreślenia we wszystkich nawiasach w obu zdaniach; 1 pkt za poprawne podkreślenia tylko w jednym zdaniu; 0 pkt, jeśli któreś zdanie jest błędne albo brakuje odpowiedzi.

Najczęstsze błędy w zadaniu 18

Uczeń myli stosunek 9:7 z klasycznym 9:3:3:1 i uznaje, że hipoteza 2 nie pasuje.
Uczeń nie zauważa, że 119:39 to przybliżenie 3:1, i odrzuca hipotezę 1.
Uczeń podkreśla poprawne liczby, ale błędnie ocenia zgodność z wynikami badań.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2021, poziom rozszerzony (w maju 2021). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.