Matura z biologii 2021, zadanie 20: Izolacja behawioralna a biologiczna definicja gatunku – odpowiedzi i wyjaśnienie

Kaczki należą do różnych gatunków biologicznych, ponieważ izolacja behawioralna – odmienne toki i reakcja samic tylko na tok własnego gatunku – zapobiega naturalnemu krzyżowaniu i przepływowi genów. Sztuczne uzyskanie płodnych mieszańców nie zmienia tej oceny.

O czym jest zadanie 20?

Tekst opisuje kilka gatunków kaczek żyjących w tym samym środowisku, których samice są podobne, ale kaczory mają swoiste rytuały godowe. Samice reagują tylko na tok właściwy dla swojego gatunku, dlatego naturalne mieszańce są rzadkie, choć sztucznie można uzyskać płodne potomstwo. Zadanie wymaga wyjaśnienia, dlaczego mimo to kaczki te są odrębnymi gatunkami w rozumieniu biologicznym.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 21 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 20 (0–1 pkt)

Wyjaśnij, dlaczego opisane kaczki są odrębnymi gatunkami w świetle biologicznej definicji gatunku, mimo że można je sztucznie skrzyżować. Pełna treść: arkusz CKE, s. 21.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Są odrębnymi gatunkami biologicznymi, ponieważ w naturze nie krzyżują się z powodu izolacji behawioralnej: samice akceptują tylko tok własnego gatunku, więc nie zachodzi między nimi przepływ genów i zachowują odrębne pule genowe.

Biologiczna definicja gatunku opiera się na swobodnym krzyżowaniu się osobników i wspólnej puli genowej. U tych kaczek barierą jest zachowanie godowe: kaczory mają gatunkowo swoiste sekwencje toków, a samice reagują tylko na właściwe. Jest to izolacja prezygotyczna behawioralna, dlatego naturalne mieszańce są rzadkie, mimo że sztuczne zaplemnienie może dawać płodne potomstwo. Brak przepływu genów w naturze utrzymuje odrębność pul genowych.

Punktacja: Punkt jest za wyjaśnienie odwołujące się do biologicznej definicji gatunku (odrębne pule genowe lub brak krzyżowania) oraz do izolacji behawioralnej jako przyczyny braku krzyżowania w naturze; samo stwierdzenie, że to różne gatunki, nie wystarczy.

Najczęstsze błędy w zadaniu 20

Odpowiedź ogranicza się do stwierdzenia, że to różne gatunki, bez wyjaśnienia biologicznej definicji gatunku.
Uczeń uznaje możliwość sztucznego skrzyżowania za dowód, że opisane kaczki są jednym gatunkiem.
Uczeń pomija izolację behawioralną i brak przepływu genów, skupiając się tylko na podobieństwie samic.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2021, poziom rozszerzony (w maju 2021). Wstęp CKE opracowała na podstawie: K. Lorenz, Comparative studies on the behaviour of Anatinae, 2012;. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.