Matura z biologii 2023 (formuła 2015), zadanie 10: Budowa tchawicy człowieka i owadów – odpowiedzi i wyjaśnienie

O czym jest zadanie 10?

Wstęp porównuje budowę dróg oddechowych człowieka i owadów. U człowieka tchawica ma podkowiaste pierścienie, a u owadów tchawki są wyścielone kutykulą z pierścieniowymi zgrubieniami. Zadanie sprawdza związki między budową tych elementów a ich składem chemicznym oraz podstawową anatomię tchawicy człowieka.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 16 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 10.1 (0–1 pkt)

Podaj nazwę białka stanowiącego główny składnik pierścieni tchawicy człowieka oraz nazwę polisacharydu stanowiącego główny składnik zgrubień kutykuli w tchawkach owadów.
Białko stanowiące główny składnik pierścieni tchawicy człowieka:
Polisacharyd stanowiący główny składnik zgrubień kutykuli w tchawkach owadów:

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: kolagen; chityna

Pierścienie tchawicy człowieka są zbudowane z chrząstki szklistej, której macierz zawiera dużo kolagenu. W tchawkach owadów ściany wzmacniają kutykularne zgrubienia, a głównym polisacharydem kutykuli jest chityna, polimer N-acetyloglukozaminy. Dlatego trzeba podać jedno białko i jeden polisacharyd.

Punktacja: 1 pkt przyznaje się tylko za dwie poprawne nazwy: kolagen oraz chityna (dopuszczalny opis: polimer N-acetyloglukozaminy). Brak punktu, jeśli jedna nazwa jest błędna lub brakuje jednej odpowiedzi.

Zadanie 10.2 (0–2 pkt)

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe dotyczące budowy tchawicy człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Tchawica człowieka rozpoczyna się bezpośrednio za (gardłem / krtanią), a na dolnym końcu dzieli się na (oskrzela główne / oskrzeliki). Tylna ściana tchawicy jest spłaszczona i tworzą ją mięśnie (gładkie / poprzecznie prążkowane).

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: krtanią; oskrzela główne; gładkie

Tchawica jest położona poniżej krtani, a nie bezpośrednio za gardłem. Na dolnym końcu rozwidla się na dwa oskrzela główne, które prowadzą do płuc, a nie na oskrzeliki. Tylna ściana tchawicy nie ma chrząstek i zawiera mięśnie gładkie, dzięki czemu może się odkształcać podczas przełykania.

Punktacja: 2 pkt za trzy poprawne podkreślenia, 1 pkt za dwa poprawne, 0 pkt za mniej niż dwa. Egzaminator nie uzna odpowiedzi z gardłem, oskrzelikami ani mięśniami poprzecznie prążkowanymi.

Najczęstsze błędy w zadaniu 10

• Mylenie gardła z krtanią przy ustalaniu początku tchawicy.
• Podawanie oskrzelików zamiast oskrzeli głównych jako miejsca podziału tchawicy.
• Mylenie kolagenu z chityną lub uznawanie chityny za białko.