Diagnostyczna matura z biologii, grudzień 2024, zadanie 4: Aktywna amylaza w kiełkujących ziarniakach pszenicy – odpowiedzi i wyjaśnienie

4.1: aktywna amylaza jest obecna, bo skrobia została rozłożona i nie barwi się Lugolem. 4.2: 1 – F, 2 – F, 3 – P.

O czym jest zadanie 4?

Uczniowie sprawdzali, czy kiełkujące ziarniaki pszenicy zawierają aktywną amylazę. Umieścili przekrojone ziarniaki na agarze ze skrobią, a po usunięciu ich zadziałali płynem Lugola. W miejscach po ziarniakach nie pojawiło się ciemnogranatowe zabarwienie, co wskazuje na rozkład skrobi.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 7 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 4.1 (0–1 pkt)

Na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia określ, czy w kiełkujących ziarniakach pszenicy znajduje się aktywna amylaza. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając substrat amylazy oraz sposób jego wykrywania.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Tak, w kiełkujących ziarniakach znajduje się aktywna amylaza: skrobia w podłożu pod ziarniakami została rozłożona, więc nie dała ciemnogranatowego barwienia z płynem Lugola.

Płyn Lugola wybarwia skrobię na ciemnogranatowo. Brak zabarwienia w miejscach po ziarniakach oznacza, że skrobi już tam nie było. Skoro zniknęła w wyniku działania amylazy, to enzym był aktywny.

Punktacja: 1 pkt za jednoznaczne stwierdzenie, że amylaza jest aktywna, oraz uzasadnienie łączące rozkład skrobi z brakiem granatowego wybarwienia płynem Lugola; bez odniesienia do skrobi i Lugola punkt nie przysługuje.

Zadanie 4.2 (0–2 pkt)

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące procesu kiełkowania nasion są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
1. Spoczynek bezwzględny nasion można przerwać poprzez ich odpowiednie uwodnienie. P F
2. Auksyny są jednym z czynników hamujących proces kiełkowania. P F
3. Do kiełkowania nasion jest niezbędna obecność tlenu. P F

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: 1 – F, 2 – F, 3 – P

Spoczynku bezwzględnego nie przerywa samo uwodnienie; potrzebne są dodatkowe warunki, np. chłodzenie lub uszkodzenie łupiny. Auksyny nie są głównym inhibitorem kiełkowania; hamująco działa np. kwas abscysynowy. Tlen jest niezbędny, ponieważ kiełkujące nasiono intensywnie oddycha tlenowo.

Punktacja: 2 pkt za trzy poprawne oceny, 1 pkt za dwie poprawne, 0 pkt za mniej niż dwie.

Najczęstsze błędy w zadaniu 4

Uczeń odpowiada tylko „tak” w 4.1, bez wyjaśnienia roli skrobi i płynu Lugola.
Uczeń myli płyn Lugola z odczynnikiem Benedicta lub biuretowym.
W 4.2 uczeń uznaje, że auksyny hamują kiełkowanie albo że samo uwodnienie przerwie spoczynek bezwzględny.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Diagnostyczna matura z biologii, grudzień 2024 (w grudniu 2024). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.