Matura z biologii 2025, zadanie 11: Wpływ glukozy na układy hormonalny i wydalniczy – odpowiedzi i wyjaśnienie

O czym jest zadanie 11?

Zadanie dotyczy wpływu podwyższonego poziomu glukozy we krwi w cukrzycy na funkcjonowanie układów hormonalnego i wydalniczego. Uczeń ma uzupełnić zdania, wybierając właściwe określenia w nawiasach, aby opisać konsekwencje hiperglikemii dla działania insuliny, resorpcji zwrotnej w nerkach, wydzielania wazopresyny i odczuwania pragnienia.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 17 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 11 (0–2 pkt)

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały wpływ 11. podwyższonego stężenia glukozy we krwi na funkcjonowanie układów hormonalnego 0–1–2 i wydalniczego. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Znaczne podwyższenie poziomu glukozy w osoczu wynikające z (nadmiaru / niedoboru) insuliny przekracza możliwości resorpcji zwrotnej w kanalikach nerkowych, w wyniku czego nadmiar glukozy jest wydalany z moczem.
Zwiększenie osmolarności osocza krwi jest przyczyną (zmniejszenia / zwiększenia) ilości wazopresyny uwalnianej do krwi oraz (nasilenia / osłabienia) uczucia pragnienia.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: niedoboru, zwiększenia, nasilenia

W cukrzycy dochodzi do niedoboru insuliny lub oporności na nią, co skutkuje hiperglikemią. Gdy stężenie glukozy we krwi przekracza próg nerkowy, transportery glukozy w kanaliku proksymalnym ulegają wysyceniu, więc glukoza pozostaje w przesączu i jest wydalana z moczem. Wysoka osmolarność osocza jest wykrywana przez osmoreceptory w podwzgórzu, co prowadzi do zwiększonego uwalniania wazopresyny z przysadki, a także pobudza ośrodek pragnienia, nasilając uczucie pragnienia.

Punktacja: 2 punkty za podkreślenie trzech poprawnych określeń, 1 punkt za dwa poprawne, 0 punktów w pozostałych przypadkach.

Najczęstsze błędy w zadaniu 11

• Wybranie „nadmiaru” zamiast „niedoboru” insuliny – uczniowie mylą przyczynę cukrzycy typu 1 (niedobór) z ewentualnym nadmiarem podawanej insuliny.
• Wybranie „zmniejszenia” ilości wazopresyny – błędne założenie, że hiperglikemia zawsze powoduje diurezę osmotyczną i mniejsze wydzielanie ADH, podczas gdy wzrost osmolarności stymuluje wydzielanie wazopresyny.
• Wybranie „osłabienia” uczucia pragnienia – nieprawidłowe powiązanie wysokiego poziomu glukozy z tłumieniem pragnienia, podczas gdy wzrost osmolarności nasila pragnienie.