Matura z biologii 2025, zadanie 15: Elektroforeza DNA w apoptozie i nekrozie – odpowiedzi i wyjaśnienie

Nekroza daje smugę (ścieżka C), apoptoza drabinkę (ścieżka B). Zdrowa komórka to ścieżka A (wysokocząsteczkowe DNA przy studzience).

O czym jest zadanie 15?

Wstęp wyjaśnia, że elektroforeza DNA w żelu agarozowym rozdziela cząsteczki według masy. W apoptozie powstają fragmenty o wielkości ok. 180 pz i ich wielokrotności, w nekrozie – losowe fragmenty, a DNA zdrowych komórek pozostaje w większości nienaruszone. Na zdjęciu przedstawiono wynik elektroforezy dla trzech populacji komórek A, B, C.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 23 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 15 (0–2 pkt)

Uzupełnij zdania: Wynik elektroforezy DNA z komórek obumierających w wyniku nekrozy ilustruje ścieżka (A/B/C), a w wyniku apoptozy – ścieżka (A/B/C). Pełna treść: arkusz CKE, s. 23.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Nekroza: C; apoptoza: B

Przy nekrozie DNA jest cięte losowo, co daje ciągłą smugę na żelu – tak wygląda ścieżka C. Apoptoza powoduje cięcie DNA w regularnych odstępach co ok. 180 pz, tworząc charakterystyczną drabinkę – widoczną na ścieżce B. Ścieżka A przedstawia DNA zdrowych komórek, które pozostało w większości nienaruszone (wysokocząsteczkowe, blisko studzienki).

Punktacja: 2 punkty za poprawne podkreślenie obu liter (C dla nekrozy, B dla apoptozy); 1 punkt za jedną poprawną odpowiedź; 0 punktów za brak lub błędne przyporządkowanie.

Najczęstsze błędy w zadaniu 15

Uczeń myli drabinkę ze smugą, przypisując apoptozie losową fragmentację.
Bierze pod uwagę tylko ilość DNA, a nie wzór rozkładu na żelu.
Nie rozpoznaje ścieżki zdrowej komórki jako kontroli.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2025, poziom rozszerzony (w maju 2025). Wstęp CKE opracowała na podstawie: M. Zabel i J. Kawiak,. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.