Próbna matura z biologii, styczeń 2026, zadanie 14: Rola limfocytów B i plazmocytów w odporności – odpowiedzi i wyjaśnienie

Aktywacja limfocytów B wymaga pomocy limfocytów Th, a część z nich staje się komórkami pamięci. Strukturą odpowiedzialną za syntezę przeciwciał w plazmocycie jest szorstka siateczka śródplazmatyczna. Przeciwciała IgG przechodzące przez łożysko dają płodowi odporność swoistą bierną.

O czym jest zadanie 14?

Wstęp opisuje, jak limfocyty B rozpoznają antygeny dzięki błonowym przeciwciałom, a po aktywacji przekształcają się w plazmocyty wydzielające rozpuszczalne przeciwciała. Wspomina też, że tylko przeciwciała IgG przechodzą przez łożysko. Zdjęcia mikroskopowe pokazują różnice w budowie limfocytu B i plazmocytu.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 22 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 14.1 (0–1 pkt)

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Aby limfocyt B przekształcił się w plazmocyt i zaczął wytwarzać przeciwciała, w większości przypadków jest konieczna aktywacja limfocytów B przez A / B. Część aktywowanych limfocytów B przekształca się w C / D.
A. erytrocyty
B. limfocyty Th
C. komórki pamięci
D. limfocyty Tc
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: B oraz C

Limfocyty B potrzebują sygnałów od limfocytów pomocniczych Th, które rozpoznają ten sam antygen i wydzielają cytokiny aktywujące. Po aktywacji część limfocytów B różnicuje się w komórki plazmatyczne produkujące przeciwciała, a część w komórki pamięci immunologicznej.

Punktacja: 1 punkt za poprawne uzupełnienie obu luk (B i C). Błędne podanie choćby jednej litery skutkuje 0 punktami.

Zadanie 14.2 (0–1 pkt)

Podaj pełną nazwę struktury komórkowej oznaczonej na zdjęciu literą X, związanej z wytwarzaniem przeciwciał przez plazmocyt.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: szorstka siateczka śródplazmatyczna

Plazmocyty intensywnie syntetyzują białka – przeciwciała. Rybosomy związane z błonami szorstkiej siateczki śródplazmatycznej odpowiadają za syntezę białek przeznaczonych do wydzielenia, dlatego ta struktura jest silnie rozwinięta w plazmocytach.

Punktacja: 1 punkt za podanie pełnej, poprawnej nazwy: szorstka siateczka śródplazmatyczna (lub siateczka śródplazmatyczna szorstka). Skróty lub inne nazwy nie są uznawane.

Zadanie 14.3 (0–1 pkt)

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Dzięki przeciwciałom przechodzącym przez łożysko płód uzyskuje odporność
A. nieswoistą bierną.
B. nieswoistą czynną.
C. swoistą bierną.
D. swoistą czynną.
Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: C. swoistą bierną.

Przeciwciała są elementem odporności swoistej, ponieważ rozpoznają konkretne antygeny. Płód otrzymuje gotowe przeciwciała od matki, nie wytwarza ich sam, więc jest to odporność bierna.

Punktacja: 1 punkt za zaznaczenie odpowiedzi C. Każda inna odpowiedź daje 0 punktów.

Najczęstsze błędy w zadaniu 14

  • Uczniowie mylą limfocyty Th z limfocytami Tc – często wybierają D w pierwszym uzupełnieniu, choć to limfocyty Tc są cytotoksyczne, a nie pomocnicze.
  • Zamiast pełnej nazwy szorstkiej siateczki śródplazmatycznej podają skrót RER lub ogólnie 'siateczka śródplazmatyczna', co nie jest akceptowane.
  • W zadaniu 14.3 wybierają odporność czynną, bo uważają, że skoro płód ma przeciwciała, to sam je wytworzył; nie dostrzegają, że to bierne przeniesienie.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Próbna matura z biologii, styczeń 2026 (w styczniu 2026). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.