Próbna matura z biologii, styczeń 2026, zadanie 15: Amniopunkcja i diagnostyka prenatalna płodu – odpowiedzi i wyjaśnienie

15.1: pierwsze stwierdzenie P, drugie F (PF). 15.2: np. zespół Downa, mukowiscydoza lub fenyloketonuria.

O czym jest zadanie 15?

Zadanie dotyczy amniopunkcji, czyli pobrania próbki płynu owodniowego w celu diagnostyki chorób płodu. Uczeń ma ocenić dwa stwierdzenia o tym badaniu oraz podać przykład choroby możliwej do wykrycia tą metodą.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 23 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 15.1 (0–1 pkt)

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących amniopunkcji. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Próbka płynu owodniowego zawiera DNA płodu.
P
F
Amniopunkcję wykonuje się w celu określenia czynności elektrycznej serca płodu.
P
F

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: PF – pierwsze stwierdzenie prawdziwe, drugie fałszywe.

W płynie owodniowym znajdują się komórki złuszczone przez płód, więc można z nich uzyskać DNA płodu. Czynność elektryczną serca ocenia się za pomocą EKG, a nie przez pobranie płynu owodniowego; amniopunkcja służy głównie badaniom genetycznym i chromosomalnym.

Punktacja: 1 pkt przy poprawnym wskazaniu P i F dla obu stwierdzeń; przy jednym błędzie lub braku odpowiedzi 0 pkt.

Zadanie 15.2 (0–1 pkt)

Podaj przykład choroby płodu, którą można zdiagnozować na podstawie analizy pobranego płynu owodniowego.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: np. zespół Downa, mukowiscydoza, fenyloketonuria.

W pobranych komórkach można wykonać kariotypowanie lub badania DNA, co wykrywa choroby chromosomalne i jednogenowe. Przykłady to zespół Downa, Turnera, Klinefeltera, mukowiscydoza, fenyloketonuria.

Punktacja: 1 pkt za podanie jednego poprawnego przykładu choroby płodu wykrywalnej z płynu owodniowego; nie uznaje się choroby niezwiązanej z badaniami genetycznymi płodu ani odpowiedzi ogólnikowej.

Najczęstsze błędy w zadaniu 15

Uczeń uznaje, że amniopunkcja wykrywa czynność elektryczną serca, myląc ją z EKG lub KTG.
Uczeń podaje chorobę matki albo wadę wykrywaną tylko USG, zamiast choroby genetycznej płodu.
Uczeń przyznaje punkt przy jednym poprawnym stwierdzeniu, choć potrzebne są oba.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Próbna matura z biologii, styczeń 2026 (w styczniu 2026). Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy. Modele 3D: ciało: BodyParts3D © DBCLS (CC BY-SA 2.1 JP), Z-Anatomy / Écorché (CC BY-SA 4.0).