Matura z biologii 2024, zadanie 20: Ochrona płazów i CITES – odpowiedzi i wyjaśnienie

Osuszanie siedlisk zmniejsza liczebność płazów, ponieważ pozbawia je środowiska wodnego niezbędnego do rozrodu i rozwoju larw. Konwencja Waszyngtońska (CITES) reguluje handel gatunkami zagrożonymi.

O czym jest zadanie 20?

Zadanie dotyczy globalnego spadku liczebności płazów i wskazuje osuszanie siedlisk jako jeden z czynników negatywnych. Pyta o wpływ osuszania na płazy w Polsce oraz o dokument regulujący handel gatunkami zagrożonymi.

Pełny wstęp z rysunkami i tabelami: oficjalny arkusz CKE, strona 25 · zasady oceniania CKE.

Zadanie 20.1 (0–1 pkt)

Wykaż, że osuszanie siedlisk ma negatywny wpływ na liczebność płazów w Polsce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: Osuszanie siedlisk pozbawia płazy zbiorników wodnych, które są niezbędne do rozmnażania i rozwoju kijanek, co ogranicza sukces rozrodczy i prowadzi do spadku liczebności populacji.

Płazy są uzależnione od wody w kluczowych etapach życia: składają jaja w wodzie, a larwy (kijanki) rozwijają się wyłącznie w środowisku wodnym. Osuszanie niszczy te siedliska, uniemożliwiając rozród i przeżycie młodych. Dodatkowo fragmentacja siedlisk zmusza dorosłe płazy do migracji, co zwiększa śmiertelność (np. na drogach).

Punktacja: Za punkt uznaje się odpowiedź odnoszącą się do konkretnego uzależnienia płazów od wody (rozród, rozwój, wymiana gazowa, żerowanie). Odpowiedź zbyt ogólna, np. 'wilgotne środowisko jest niezbędne', nie jest punktowana.

Zadanie 20.2 (0–1 pkt)

Który z dokumentów i form ochrony przyrody reguluje zasady handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
A. Agenda 21
B. Konwencja o Różnorodności Biologicznej
C. Konwencja Waszyngtońska – CITES
D. Natura 2000

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź: C. Konwencja Waszyngtońska – CITES

CITES (Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem) jest jedynym wymienionym dokumentem regulującym handel. Agenda 21 to program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, Konwencja o Różnorodności Biologicznej dotyczy ochrony różnorodności, a Natura 2000 to sieć obszarów chronionych w UE.

Punktacja: Punkt przyznaje się za wybranie poprawnej odpowiedzi (C). Wybór innej opcji lub brak odpowiedzi skutkuje zerem punktów.

Najczęstsze błędy w zadaniu 20

Uczeń pisze ogólnie, że płazy potrzebują wilgoci, bez konkretnego odniesienia do rozrodu czy rozwoju larw, przez co nie otrzymuje punktu.
Myli CITES z innymi konwencjami (np. z Konwencją o Różnorodności Biologicznej) lub nie zna skrótu.
Nie łączy osuszania siedlisk z fragmentacją i zwiększoną śmiertelnością podczas migracji, co jest ważnym aspektem wpływu.

Źródło zadania: Centralna Komisja Egzaminacyjna, Matura z biologii 2024, poziom rozszerzony (w maju 2024). Wstęp CKE opracowała na podstawie: naukadlaprzyrody.pl. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.