Matura z biologii 2024, poziom rozszerzony: wszystkie zadania z odpowiedziami i wyjaśnieniami

Matura z biologii 2024, poziom rozszerzony (w maju 2024): 180 minut · 60 punktów, 19 zadań i 39 poleceń. Każde zadanie ma tu odpowiedź, wyjaśnienie i typowe błędy.

Wszystkie zadania: Matura z biologii 2024

ZadanieTematPunktyOdpowiedzi w skrócie
Zadanie 1Związki organiczne: polimery i struktura białek2Białka składają się z aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi i pełnią funkcję budulcową; polisacharydy składają się z monosacharydów połączonych wiązaniami glikozydowymi i pełnią funkcję zapasową. Struktura I-rzędowa białka to sekwencja aminokwasów (D), II-rzędowa to regularne pofałdowanie stabilizowane wiązaniami wodorowymi (B), III-rzędowa to przestrzenne ułożenie łańcucha stabilizowane oddziaływaniami niekowalencyjnymi i kowalencyjnymi (C).
Zadanie 2Funkcje domen odwrotnej transkryptazy HIV1Obszar o aktywności polimerazy syntetyzuje DNA, a obszar o aktywności rybonukleazy trawi RNA.
Zadanie 3Bioluminescencja świetlików i jej zastosowanie3Samice Photuris oszczędzają czas i energię na polowanie. W teście na mikroorganizmy: ATP, stężenie wzrasta, wystąpienie bioluminescencji. Narządem doprowadzającym tlen bezpośrednio do komórek świetlików są tracheole.
Zadanie 4Potencjał czynnościowy i blokowanie kanałów jonowych1Aby wydłużyć potencjał czynnościowy, należy zablokować kanały potasowe (K+), co wydłuża fazę repolaryzacji. Poprawna odpowiedź to A2.
Zadanie 6Cykl rozwojowy mchu bezlistu3Sporofit bezlistu samodzielnie fotosyntetyzuje dzięki zielonej zarodni, gametofit jest dwupienny (osobne gametofity męskie i żeńskie), a gametofity męskie są haploidalne i wytwarzają różne genetycznie zarodniki.
Zadanie 7Rozpoznawanie bielma w nasionie tytoniu1Bielmo to struktura oznaczona literą C, ponieważ jest to tkanka odżywcza nasiona, zwykle zajmująca największą objętość.
Zadanie 8Żywotność nasion buka i budowa siewki2Wniosek: żywotność nasion buka spada z czasem przechowywania. Struktura X to liścienie, pełniące funkcję fotosyntezy lub magazynowania substancji.
Zadanie 9Budowa pierwotna łodygi lipy2W zadaniu 9.1 należy wybrać: skórka, merystem wierzchołkowy, żywa. W zadaniu 9.2 trzeba wskazać cechę budowy skórki (np. ścisłe przyleganie komórek) i wyjaśnić jej funkcję ochronną.
Zadanie 10Drzewo filogenetyczne kręgowców i owodniowce2W zadaniu 10.1 literą X oznaczono wykształcenie błon płodowych (odpowiedź B). W zadaniu 10.2 prawidłowe oceny to: 1 – P, 2 – F, 3 – F.
Zadanie 11Rozpoznawanie gruczołów dokrewnych i ich funkcji1Trzustka (D) wydziela hormony regulujące glukozę, grasica (B) odpowiada za dojrzewanie odporności, a kora nadnerczy (C) produkuje kortyzol i androgeny.
Zadanie 12Rotawirusy: biegunka, metabolizm, nietolerancja laktozy4Infekcja rotawirusowa powoduje biegunkę przez zwiększenie ciśnienia osmotycznego w jelicie z powodu niestrawionych disacharydów i wydzielania jonów Cl–. Odwodnienie zmniejsza objętość osocza, serce przyspiesza. Obniżenie metabolizmu oszczędza glukozę. Nietolerancja mleka wynika z niedoboru laktazy.
Zadanie 13niedobór jodu a hormony tarczycy i TSH213.1: Przykład hormonu zawierającego jod to tyroksyna (T4) lub trijodotyronina (T3). 13.2: Przy niedoborze jodu tarczyca wytwarza mniej hormonów, co osłabia ujemne sprzężenie zwrotne na przysadkę, więc poziom TSH wzrasta.
Zadanie 14Rozpoznawanie pajęczaków i alergia na roztocza2Zadanie 14.1: roztocz należy do pajęczaków (Arachnida), cecha: cztery pary odnóży krocznych. Zadanie 14.2: alergeny wiążą się z IgE na komórkach tucznych, które uwalniają histaminę powodującą rozszerzenie naczyń i zwiększenie przepuszczalności.
Zadanie 15Półautonomiczność mitochondriów, dziedziczenie i metabolizm3Mitochondria są półautonomiczne, bo zależą od dwóch genomów. Mutacje mtDNA dziedziczą się matczynie i dają zmienne objawy. Niedobór ATP nasila glikolizę i produkcję mleczanu.
Zadanie 16Dziedziczenie wzoru paskowania u brzanki sumatrzańskiej2Dla wzoru pełnego paskowania genotypy to AABB, AaBB, AABb, AaBb; dla skróconego paska przecinającego linię boczną to AAbb, Aabb, aaBB, aaBb. Krzyżówka AaBb × AaBb daje oczekiwany stosunek fenotypów 9:6:1 (wzór 1 : wzór 2 : wzór 3).
Zadanie 17Budowa i funkcja tRNA2W zadaniu 17.1 należy wskazać, że tRNA jest jednoniciowy, a komplementarne odcinki nici są ułożone antyrównolegle (A1). W zadaniu 17.2 ramię akceptorowe przyłącza specyficzny aminokwas, a antykodon paruje się z odpowiednim kodonem mRNA.
Zadanie 19Mutacja powodująca przewlekłą białaczkę szpikową2Przyczyną choroby jest translokacja (C). Stwierdzenie 1 – fałsz, bo liczba chromosomów się nie zmienia; stwierdzenie 2 – prawda, bo zmiany struktury są widoczne w kariotypie.
Zadanie 20Ochrona płazów i CITES2Osuszanie siedlisk zmniejsza liczebność płazów, ponieważ pozbawia je środowiska wodnego niezbędnego do rozrodu i rozwoju larw. Konwencja Waszyngtońska (CITES) reguluje handel gatunkami zagrożonymi.
Zadanie 21Oddziaływania międzygatunkowe roślin na pustyni2Aby zweryfikować hipotezy, należy porównać próby B i C (wpływ krzewów na rośliny jednoroczne) oraz A i B (wpływ roślin jednorocznych na krzewy). Rzucanie cienia przez krzewy ogranicza parowanie wody, poprawiając bilans wodny roślin jednorocznych i umożliwiając intensywniejszą fotosyntezę, co zwiększa ich biomasę.

Zadania według działów

komórka i biochemia

mikroorganizmy

układ oddechowy

układ nerwowy

rośliny

ewolucja

układ hormonalny

układ pokarmowy

odporność

genetyka

ekologia

Oficjalny arkusz i zasady oceniania CKE

Pełna treść zadań z rysunkami: arkusz CKE (PDF). Punktacja: zasady oceniania CKE (PDF).

Źródło zadań: Centralna Komisja Egzaminacyjna. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.