Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony: wszystkie zadania z odpowiedziami i wyjaśnieniami

Matura z biologii 2017, poziom rozszerzony (w maju 2017): 180 minut · 60 punktów, 22 zadań i 54 poleceń. Każde zadanie ma tu odpowiedź, wyjaśnienie i typowe błędy.

Wszystkie zadania: Matura z biologii 2017

ZadanieTematPunktyOdpowiedzi w skrócie
Zadanie 1Struktura białek i mechanizm działania enzymów21.1: wiązanie wodorowe i mostek disiarczkowy. 1.2: struktura przestrzenna tworzy centrum aktywne dopasowane do substratu, co umożliwia zajście właściwej reakcji i obniżenie energii aktywacji.
Zadanie 2Wpływ światła na wydłużanie hipokotyla gorczycy2Światło ogranicza wydłużanie hipokotyla. W 2.1 wynika to z krótszych hipokotyli na świetle; w 2.2 poprawne są 1-F, 2-P, 3-F; w 2.3 stwierdzenie jest fałszywe, bo hipokotyl wydłuża się przez wzrost komórek, a nie podziały w nim.
Zadanie 3Fotosynteza, faza jasna i cykl Calvina53.1: P, F, P (CKE dopuszczała też F w trzecim); 3.2: chlorofil centrum reakcji przekazuje energię na elektron lub emituje elektron; 3.3: niecyklicznej, oba rodzaje fosforylacji, karboksylacji; 3.4: RuBP jako akceptor CO2; 3.5: suchy lód zwiększa stężenie CO2 i intensywność fotosyntezy, więc zwiększa biomasę.
Zadanie 4Allelopatia perzu wobec kiełkowania nasion grochu2Problem badawczy dotyczy wpływu substancji wydzielanych przez kłącza perzu na kiełkowanie nasion grochu. Wniosek: substancje te opóźniają kiełkowanie grochu, czyli działają allelopatycznie ujemnie, ale nie obniżają końcowej zdolności kiełkowania.
Zadanie 5Sinice Anabaena: heterocyty, wiązanie azotu i fotosynteza35.1: fotosystem II nie może działać, bo wytwarzałby tlen hamujący beztlenowe wiązanie azotu. 5.2: reakcja jest anaboliczna, bo wymaga ATP i prowadzi do syntezy. 5.3: heterocyty dostarczają komórkom fotosyntetyzującym azot do budowy chlorofilu i białek, a same otrzymują węglowodany.
Zadanie 6Turkuc podjadek – owad, przeobrażenie, odnóża grzebne36.1: trzy pary odnóży tułowiowych, skrzydła, ciało z trzech tagm. 6.2: przeobrażenie niezupełne, bo larwa przypomina imago. 6.3: pierwsza para odnóży jest szeroka i z kolcami, przystosowana do kopania.
Zadanie 7Skóra płazów a wymiana gazowa27.1: 1 – F, 2 – P, 3 – P. 7.2: śluz utrzymuje wilgotny naskórek i rozpuszcza gazy, a gęsta sieć naczyń zwiększa powierzchnię wymiany oraz odbiór tlenu i oddawanie CO2.
Zadanie 8Tkanki oporowe: chrzęstna i kostna2A to chrząstka szklista, B to tkanka kostna zbita. W 8.2 poprawne są: 1 – F, 2 – F, 3 – P.
Zadanie 9Synapsy chemiczne i elektryczne39.1: P, P, F. 9.2: niedobór wapnia osłabia przekaz, bo mniej neuroprzekaźnika jest uwalniane. 9.3: przekaźnik trzeba szybko usunąć, by kanały się zamknęły i błona wróciła do potencjału spoczynkowego.
Zadanie 10Serce, zastawki i obieg płucny krwi310.1: C4 – zastawka półksiężycowata pnia płucnego zamyka się, gdy ciśnienie w prawej komorze spada poniżej ciśnienia w pniu płucnym. 10.2: prawa komora → tętnice płucne → naczynia włosowate płuc → żyły płucne → lewy przedsionek. 10.3: lewa komora ma grubsze ściany, bo musi wytworzyć wyższe ciśnienie do pokonania większego oporu w obiegu dużym.
Zadanie 11Wzór zębowy i funkcja zębów trzonowych2W uzębieniu mlecznym nie występują przedtrzonowce, a trzonowce są tylko dwa na połowę łuku. Zęby trzonowe są duże i mają guzki lub wgłębienia, dzięki czemu rozcierają pokarm.
Zadanie 12Spermatogeneza, budowa i funkcja plemnika3Plemnik ma jądro haploidalne z 22 autosomami; akrosom zawiera enzymy trawiące osłonki oocytu, a mitochondria wstawki dostarczają ATP do ruchu wici.
Zadanie 13Dziedziczenie mitochondrialne a przekazywanie mutacji1Mutacje w mtDNA są przekazywane głównie przez matkę, bo mitochondria zygoty pochodzą z komórki jajowej. Plemnik nie wnosi mitochondriów do zygoty, więc ojciec nie przekaże mutacji mitochondrialnej dzieciom.
Zadanie 14Fenyloketonuria: genotypy, krzyżówka, prawo Hardy’ego-Weinberga3Dziecko jest homozygotą recesywną (ff), a rodzice heterozygotami (Ff). Prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko będzie zdrowe, wynosi 75%, a nosicielstwo w populacji około 2%.
Zadanie 15Dziedziczenie sprzężone z płcią u kur315.1: P, F, F. 15.2: kura ZbW, kogut ZBZb. 15.3: potomstwo w stosunku 1:1:1:1 – jastrzębiate i czarne samce oraz samice po 25%.
Zadanie 16Chromosom Filadelfia i terapia białaczki316.1: D – translokacja. 16.2: 1 – F, 2 – P, 3 – F. 16.3: nie, to nie terapia genowa, bo lek hamuje białko (kinazę), a nie zmienia DNA.
Zadanie 17Etapy tworzenia transgenicznej kukurydzy z prowitaminą A1Prawidłowa kolejność etapów to: izolacja plazmidu, cięcie plazmidu, wstawienie genu prowitaminy A, wprowadzenie zmodyfikowanego plazmidu do bakterii, infekcja tkanek kukurydzy i wyhodowanie transgenicznej kukurydzy. Dla etapów w podanej kolejności wpisuje się numery: 3, 2, 1, 6, 4, 5.
Zadanie 18Wpływ rozgwiazdy na bogactwo gatunkowe biocenozy1Rozgwiazda ogranicza liczebność omułków, przez co zmniejsza konkurencję międzygatunkową i utrzymuje bogactwo gatunkowe biocenozy.
Zadanie 19Raflezje i zależności w lesie równikowym419.1: pasożytnictwo (B). 19.2: to nie mutualizm, bo muchy nie mają korzyści. 19.3: wygląd i zapach padliny wabią muchy. 19.4: trzeba chronić cały ekosystem, bo raflezja zależy od lian i much.
Zadanie 20Grochodrzew jako inwazyjny gatunek drzewa2W 20.1 chodzi o przesuszanie i użyźnianie gleby przez grochodrzew, co wypiera gatunki leśne lub sprzyja gatunkom azotolubnym. W 20.2 należy podać dwie cechy z tekstu, np. symbiozę z bakteriami brodawkowymi i silny system korzeniowy.
Zadanie 21Grupy taksonomiczne a filogeneza kręgowców221.1: grupą parafiletyczną jest III, bo nie obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka D. 21.2: 1 – F, 2 – F, 3 – P.
Zadanie 22Utrwalanie lewoskrętności muszli ślimaków Satsuma2Lewoskrętność utrwala się, bo daje przewagę selekcyjną – takie ślimaki przeżywają ataki węża i zostawiają potomstwo. Nowy lewoskrętny gatunek Satsuma bacca powstał w drodze specjacji sympatrycznej, więc poprawna jest odpowiedź B i uzasadnienie 2.

Zadania według działów

komórka i biochemia

rośliny

ekologia

mikroorganizmy

inne

skóra

układ ruchu

układ nerwowy

układ krążenia i krew

układ pokarmowy

rozmnażanie i rozwój

genetyka

ewolucja

Oficjalny arkusz i zasady oceniania CKE

Pełna treść zadań z rysunkami: arkusz CKE (PDF). Punktacja: zasady oceniania CKE (PDF).

Źródło zadań: Centralna Komisja Egzaminacyjna. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.