Matura z biologii 2022, poziom rozszerzony: wszystkie zadania z odpowiedziami i wyjaśnieniami

Matura z biologii 2022, poziom rozszerzony (w maju 2022): 180 minut · 60 punktów, 20 zadań i 51 poleceń. Każde zadanie ma tu odpowiedź, wyjaśnienie i typowe błędy.

Wszystkie zadania: Matura z biologii 2022

Zadanie	Temat	Punkty	Odpowiedzi w skrócie
Zadanie 1	Oddychanie tlenowe – etapy i produkty	2	1.1: 1 to glikoliza w cytozolu, a 5 to łańcuch oddechowy/fosforylacja oksydacyjna na wewnętrznej błonie mitochondrium. 1.2: 2 – ATP N, CO2 N; 3 – ATP N, CO2 T; 4 – ATP N (dopuszczalne T), CO2 T.
Zadanie 2	Wiązanie peptydowe i sekwencja oligopeptydu	2	2.1: prawidłowe ugrupowanie to 1 (odpowiedź A), a wiązanie to peptydowe (amidowe). 2.2: sekwencja od końca aminowego to seryna–histydyna–cysteina–leucyna–lizyna (Ser-His-Cys-Leu-Lys).
Zadanie 3	Cukier transportowy u roślin: sacharoza czy skrobia	1	Formą transportową asymilatów u roślin jest sacharoza, ponieważ jest rozpuszczalna w wodzie, czynna osmotycznie i ma mniejsze cząsteczki niż skrobia. Skrobia jest wielocukrem i nie nadaje się dobrze do transportu.
Zadanie 4	Atrazyna a synteza ATP w chloroplastach	2	4.1: przepływ elektronów wytwarza gradient protonów, który napędza syntazę ATP. 4.2: atrazyna nie zaburza mitochondriów, bo nie ma tam fotosystemu II.
Zadanie 5	Cykl komórkowy i dziedziczenie retinoblastomy	3	5.1: B, faza S. 5.2: aktywne Rb ogranicza lub zatrzymuje podziały komórkowe. 5.3: C, 45%.
Zadanie 6	Streptomycyna, MIC i MBC oraz oporność bakterii	5	MIC to 0,25 mg/l, a MBC to 2,0 mg/l. Choroby bakteryjne to borelioza, gruźlica i tężec. Mutacja zmienia rybosom, przez co streptomycyna się nie wiąże. Oporność przenosi się bezpośrednio przez koniugację (C2). Wirusy nie mają własnych rybosomów, więc antybiotyk na nie nie działa.
Zadanie 7	Pełnik europejski: mutualizm, przeobrażenie, ochrona	4	7.1: B2 (dwuliścienne, liście o nerwacji siateczkowatej na ogonkach). 7.2: mutualizm – muchówki zapylają kwiaty, a larwy mają pokarm z nasion. 7.3: przeobrażenie zupełne, bo występuje poczwarka. 7.4: 1-T, 2-N, 3-T.
Zadanie 8	Wpływ zarodka na enzymy w ziarniaku jęczmienia	2	Zarodek pobudza w ziarniaku syntezę enzymów rozkładających polisacharydy. Do wyciągnięcia wniosku trzeba porównać obie próby, bo próba z zarodkiem jest badawcza, a bez zarodka kontrolna.
Zadanie 9	Gutacja, parcie korzeniowe i inhibitory oddychania	1	Jony miedzi hamują oddychanie, więc komórki korzenia mają mniej ATP. Osłabia to aktywny transport jonów i osmotyczny napływ wody, czyli parcie korzeniowe, dlatego gutacja jest ograniczona.
Zadanie 10	Mikrotubule w podziałach komórkowych i ruchu komórek	3	10.1: F, P, P. 10.2: anafazy, chromatyd siostrzanych, ploidalność jąder. 10.3: A – mikrotubule budują wewnętrzny szkielet wici.
Zadanie 11	Potencjał wody w tkance bulwy ziemniaka	3	W 11.1 trzeba wybrać: jednakowych, kilku różnych, na początku i na końcu. W 11.2 stwierdzenie 1 jest prawdziwe, a 2 fałszywe. W 11.3 chodzi o roztwór hipertoniczny, z którego komórki osmotycznie tracą wodę.
Zadanie 12	Klasyfikacja i konkurencja wiewiórek	3	12.1: dwa rodzaje, bo odmienne nazwy rodzajowe (Tamiasciurus i Sciurus). 12.2: np. sierść i małżowina uszna. 12.3: A3 – konkurencja międzygatunkowa, bo nisze częściowo się pokrywają.
Zadanie 13	Wzory zębowe ssaków a rodzaj pokarmu	1	Szympans ma wzór B, wiewiórka C, a krowa A. Wybór wynika z obecności lub braku kłów, liczby siekaczy oraz przedtrzonowców i trzonowców.
Zadanie 14	Transport i regulacja cholesterolu przez komórkę	5	LDL wnika do komórki przez endocytozę z udziałem receptora. Cholesterol jest prekursorem hormonów steroidowych i składnikiem żółci, reguluje płynność błony, a jego nadmiar hamuje syntezę receptorów LDL w mechanizmie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Delecja obu alleli genu receptora LDL uniemożliwia lub ogranicza pobieranie cholesterolu.
Zadanie 15	Witamina C, HIF-1 i synteza kwasu askorbinowego	3	15.1: wszystkie trzy stwierdzenia są prawdziwe (P, P, P). 15.2: witamina C daje wzrost aktywności hydroksylaz, spadek stężenia HIF-1 i zahamowanie angiogenezy. 15.3: objawem niedoboru jest osłabienie i pękanie ścian naczyń (D).
Zadanie 16	Cechy głowy mewy wyzwalające odruch piskląt	1	Najważniejsza jest plamka na dziobie; jej brak lub zmiana najbardziej zmniejsza częstość odruchu u piskląt.
Zadanie 17	Weryfikacja hipotezy o śmiertelności samic biegusów (PCR CHD)	3	Hipoteza została odrzucona – wśród ofiar sokołów samice nie przeważają (jest ich nawet mniej niż w populacji). Prawidłowy żel to wariant C (samiec jeden prążek, samica dwa). Stwierdzenia o PCR: P, P, F.
Zadanie 18	Mutacja w genie HTT i dziedziczenie Huntingtona	4	18.1: insercja lub ekspansja powtórzeń CAG; 18.2: w białku pojawiają się dodatkowe reszty glutaminy; 18.3: genotypy Hh × hh, prawdopodobieństwo choroby 50%; 18.4: allel H jest przekazywany potomstwu, zanim u nosiciela pojawią się objawy.
Zadanie 19	Specjacja sympatryczna pielęgnic w jeziorze kraterowym	1	Poprawna odpowiedź to B2: zróżnicowanie pielęgnic powstało w wyniku radiacji ewolucyjnej w obrębie jeziora, polegającej na specjacji sympatrycznej.
Zadanie 20	Ewolucja tolerancji na miedź u trawy	2	20.1 – A3: opisano skutki doboru kierunkowego, bo wraz z czasem wzrasta odporność populacji na miedź. 20.2 – w najstarszych populacjach najdłużej działał dobór naturalny: przeżywały i rozmnażały się osobniki z największą liczbą alleli tolerancji, więc ich częstość wzrastała z pokolenia na pokolenie.