Próbna matura z biologii, styczeń 2026: wszystkie zadania z odpowiedziami i wyjaśnieniami

Próbna matura z biologii, styczeń 2026 (w styczniu 2026): 180 minut · 60 punktów, 17 zadań i 43 poleceń. Każde zadanie ma tu odpowiedź, wyjaśnienie i typowe błędy.

Wszystkie zadania: Próbna matura z biologii, styczeń 2026

ZadanieTematPunktyOdpowiedzi w skrócie
Zadanie 1Akwaporyna i transport wody w nerkach3Akwaporyna jest białkiem o strukturze IV-rzędowej (zbudowana z czterech łańcuchów). Transport wody z jej udziałem jest bierny, a niefunkcjonalna akwaporyna zwiększa ilość wydalanego moczu.
Zadanie 2Fosfolipidy i glikolipidy w błonach4Różnice w składzie fosfolipidów między warstwami wynikają z lokalizacji syntezy i selektywności flipaz. Glikolipidy dostają się do zewnętrznej warstwy błony dzięki zachowaniu orientacji podczas pączkowania i fuzji pęcherzyków. Oba stwierdzenia w zadaniu 2.3 są fałszywe, a glikokaliks pełni funkcje ochronne i rozpoznawcze.
Zadanie 3Plazmoliza w komórkach cebuli3Preparat przygotowuje się przez wycięcie skalpelem cienkiego skrawka skórki cebuli, umieszczenie go w kropli wody na szkiełku podstawowym i przykrycie szkiełkiem nakrywkowym. Dodanie nasyconego NaCl powoduje plazmolizę – protoplasty obkurczają się i odstawają od ścian komórkowych na skutek wypływu wody z komórek do roztworu hipertonicznego. Odwrócenie zmian (deplazmoliza) następuje po umieszczeniu komórek w środowisku hipotonicznym, np. w czystej wodzie.
Zadanie 4Wiązka przewodząca roślin – tkanki i funkcje5X to łyko, Y to drewno; wiązka jest kolateralna otwarta; miazga to tkanka twórcza umożliwiająca przyrost wtórny; przykłady tkanek z ligniną to sklerenchyma i ksylem; pierwsze stwierdzenie jest fałszywe, drugie prawdziwe.
Zadanie 5Związek budowy owocu czereśni z rozprzestrzenianiem1Mięsiste, kolorowe owoce czereśni są zjadane przez zwierzęta, a zdrewniała pestka chroni nasiono przed strawieniem; nasiona są wydalane z odchodami lub pestki porzucane, co umożliwia rozprzestrzenianie się rośliny.
Zadanie 6Bakterie azotowe a wzrost bawełny5Obecność szczepów AC1 i AC10 pozwala zmniejszyć dawkę mocznika do 50% bez zmniejszenia wzrostu bawełny. Azotobacter chroococcum to heterotroficzny saprobiont wydzielający ureazę, która przekształca mocznik w przyswajalne jony amonowe. Relacja Rhizobium z roślinami bobowatymi to mutualizm, ponieważ obie strony odnoszą korzyści.
Zadanie 7Rozpoznawanie owadów wśród stawonogów1Poprawna odpowiedź to D. Owady mają trzy pary odnóży krocznych i ciało podzielone na głowę, tułów i odwłok.
Zadanie 9Klasyfikacja kręgowców na podstawie cech1Wszystkie cztery gatunki są trójwarstwowe. Owodniowce to dudek, żmija i delfin (bez salamandry). Stałocieplne to dudek i delfin.
Zadanie 10Funkcje żołądka, wątroby i pęcherzyka żółciowego4X to wątroba (produkuje żółć), Y to pęcherzyk żółciowy (magazynuje żółć). Kwas solny denaturuje białka i aktywuje pepsynogen; stwierdzenia: pierwsze prawdziwe, drugie fałszywe; mięśniówka żołądka zbudowana z mięśni gładkich.
Zadanie 11Wpływ inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny1Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny zwiększają jej stężenie w szczelinie synaptycznej i spowalniają repolaryzację neuronu postsynaptycznego.
Zadanie 12Produkty metabolizmu azotowego zwierząt2Zwierzęta wodne wydalają amoniak, bo jest bardzo toksyczny, ale mogą go szybko rozcieńczyć w wodzie, natomiast zwierzęta lądowe oszczędzają wodę i przekształcają go w mniej toksyczny mocznik lub nierozpuszczalny kwas moczowy. W zadaniu 12.1: największa strata wody – amoniak, największy nakład energii – kwas moczowy.
Zadanie 13Grupy krwi i transfuzje313.1: Grupa O (krwinki bez antygenów A i B nie aglutynują). 13.2: KKCz grupy O zawiera w osoczu przeciwciała anty-B, które mogą zlepiać krwinki biorcy grupy B. 13.3: Genotypy: matka IAIB, ojciec ii; potomstwo może mieć grupę A lub B, prawdopodobieństwo grupy AB wynosi 0%.
Zadanie 14Rola limfocytów B i plazmocytów w odporności3Aktywacja limfocytów B wymaga pomocy limfocytów Th, a część z nich staje się komórkami pamięci. Strukturą odpowiedzialną za syntezę przeciwciał w plazmocycie jest szorstka siateczka śródplazmatyczna. Przeciwciała IgG przechodzące przez łożysko dają płodowi odporność swoistą bierną.
Zadanie 17Drzewo filogenetyczne kręgowców i klasyfikacja2Ptaki i krokodyle są najbliżej spokrewnione (P), a węże nie są bliżej spokrewnione z żółwiami niż z krokodylami (F). Tradycyjna klasyfikacja nie odzwierciedla pokrewieństwa, bo ryby i gady to taksony parafiletyczne.
Zadanie 18Dziedziczenie mitochondrialnego DNA u zwierząt1W jądrze zygoty wpisujemy allele A i a (heterozygota), a w mitochondrium allel G (zgodnie z dziedziczeniem mitochondrialnym po matce).
Zadanie 19Glifosat a GMO i bioróżnorodność2Stosowanie glifosatu może szkodzić różnorodności biologicznej, ponieważ działa toksycznie na bakterie, grzyby i inne rośliny. Glifosat jest nieskuteczny w zwalczaniu owadów, gdyż zwierzęta nie posiadają szlaku metabolicznego, który hamuje ten herbicyd.
Zadanie 20Wpływ jeżowców na rozprzestrzenianie brunatnic2Decydujący wpływ na ograniczenie rozprzestrzeniania się brunatnic miały jeżowce, ponieważ ich usunięcie spowodowało znaczny wzrost pokrycia glonami. Spadek liczebności wydr morskich doprowadzi do wzrostu populacji jeżowców, co z kolei zmniejszy liczebność brunatnic.

Zadania według działów

wydalanie i osmoregulacja

komórka i biochemia

rośliny

inne

układ pokarmowy

układ nerwowy

układ krążenia i krew

odporność

ewolucja

genetyka

ekologia

Oficjalny arkusz i zasady oceniania CKE

Pełna treść zadań z rysunkami: arkusz CKE (PDF). Punktacja: zasady oceniania CKE (PDF).

Źródło zadań: Centralna Komisja Egzaminacyjna. Odpowiedzi i wyjaśnienia: anotemy.